Edgar Degas: Malarz tancerek, twórca Małej Czternastoletniej Tancerki

0

Edgar Degas, urodzony 19 lipca 1834 roku, był francuskim malarzem i rzeźbiarzem, którego twórczość, choć często kojarzona z impresjonizmem, przez samego artystę określana była jako realizm. Na dzień dzisiejszy, czyli w lipcu 2024 roku, miałby 190 lat. Zmarł 27 września 1917 roku w wieku 83 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo obejmujące nie tylko ikoniczne obrazy, ale także rzeźby i innowacyjne eksperymenty z fotografią. Pochodzący z zamożnej rodziny, Degas świadomie zrezygnował z życia osobistego, aby w pełni poświęcić się sztuce, co ukształtowało jego unikalną ścieżkę artystyczną.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 190 lat (na lipiec 2024, gdyby żył)
• Żona/Mąż: Brak danych (pozostał kawalerem)
• Dzieci: Brak danych
• Zawód: Malarz, rzeźbiarz, grafik
• Główne osiągnięcie: Mistrzowskie uchwycenie ruchu i dynamiki w sztuce, nowatorskie podejście do kompozycji i tematyki.

Kim był Edgar Degas? Podstawowe informacje

Dane biograficzne i pochodzenie

Hilaire-Germain-Edgar De Gas, znany później jako Edgar Degas, przyszedł na świat 19 lipca 1834 roku w Paryżu. Pochodził z umiarkowanie zamożnej rodziny o międzynarodowych korzeniach; jego ojciec, Augustin De Gas, był bankierem, a matka, Célestine Musson De Gas, pochodziła z Nowego Orleanu. Edgar był najstarszym z pięciorga dzieci. Jako dorosły artysta zdecydował się na uproszczenie pisowni swojego nazwiska na „Degas”, aby brzmiało mniej pretensjonalnie. Zmarł 27 września 1917 roku w Paryżu, przeżywszy 83 lata. Ostatnie lata jego życia naznaczone były postępującą ślepotą, co zmusiło go do niemal całkowitego wycofania się z życia publicznego.

Odrzucenie etykiety impresjonisty

Choć Edgar Degas jest powszechnie uznawany za jednego z głównych filarów impresjonizmu, on sam kategorycznie odrzucał tę etykietę, preferując określenie „realista”. Podkreślał swoje dążenie do wiernego przedstawiania rzeczywistości, często w sposób analityczny i pozbawiony idealizacji. Jego niezależne podejście do ruchu artystycznego manifestowało się w częstych sporach z innymi członkami grupy, mimo kluczowej roli, jaką odegrał w organizacji ich wystaw.

Wszechstronność artystyczna

Sława Degasa wykracza poza malarstwo olejne i rysunki pastelami. Był artystą wszechstronnym, którego dorobek obejmuje również rzeźby z brązu, grafiki, a także nowatorskie jak na tamte czasy eksperymenty z fotografią. Ta różnorodność technik i mediów świadczy o jego nieustannej potrzebie poszukiwania nowych form wyrazu i eksplorowania materii artystycznej. Jego twórczość stanowi fascynujące połączenie klasycznego wykształcenia z awangardowym podejściem do kompozycji i tematu.

Życie prywatne i rodzinne edgara degas

Rodzina i wychowanie

Edgar Degas, a właściwie Hilaire-Germain-Edgar De Gas, urodził się w Paryżu w 1834 roku w rodzinie o silnych korzeniach finansowych i międzynarodowych. W wieku trzynastu lat doświadczył tragedii rodzinnej – zmarła jego matka, co miało znaczący wpływ na jego wychowanie i wczesną młodość pod opieką ojca i wujów.

Decyzja o pozostaniu kawalerem

Przez całe swoje życie Edgar Degas pozostał kawalerem i nigdy nie założył własnej rodziny. Była to świadoma decyzja, wynikająca z jego głębokiego przekonania, że prawdziwy artysta powinien całkowicie poświęcić się sztuce, rezygnując z życia osobistego. Uważał, że zobowiązania rodzinne mogłyby odciągnąć go od pracy twórczej i osłabić jego artystyczną dyscyplinę.

Kryzys finansowy i jego konsekwencje

Rok 1874 przyniósł Edgarowi Degasowi nieoczekiwany kryzys. Po śmierci ojca odkrył, że jego brat René zaciągnął ogromne długi biznesowe. Aby ratować honor rodziny i uniknąć publicznego skandalu, Edgar podjął drastyczne kroki – sprzedał swój dom oraz odziedziczoną kolekcję dzieł sztuki. Konieczność spłaty długów brata zmusiła go do zarabiania na życie wyłącznie ze sprzedaży własnych prac. To doświadczenie znacząco zmieniło jego podejście do komercyjnego aspektu sztuki.

Kariera artystyczna edgara degas

Edukacja i inspiracje

Formalną edukację artystyczną Edgar Degas rozpoczął w 1855 roku w prestiżowej École des Beaux-Arts w Paryżu, gdzie studiował rysunek pod okiem Louisa Lamothe’a. Kształcił się w rygorystycznym stylu akademickim, który był bliski jego idolowi, Jean-Auguste-Dominique Ingresowi. Ta solidna podstawa akademicka stanowiła fundament dla jego późniejszych, bardziej innowacyjnych poszukiwań artystycznych.

Podróże artystyczne i studia

W latach 1856–1859 Degas przebywał we Włoszech, gdzie miał okazję studiować dzieła wielkich mistrzów renesansu, w tym Michała Anioła, Rafaela i Tycjana. Te podróże artystyczne pozwoliły mu na głębsze zrozumienie klasycznych kanonów piękna, kompozycji i techniki, które później w subtelny sposób wpłynęły na jego własną twórczość.

Debiut i przełom w karierze

Debiut Edgara Degasa w oficjalnym Salonie Paryskim nastąpił w 1865 roku z obrazem „Scena wojenna z okresu średniowiecza”. Prawdziwym przełomem okazał się rok 1866 i wystawienie obrazu „Upadek dżokeja”, co zasygnalizowało jego przejście ku współczesnym tematom i dynamice życia.

Warto wiedzieć: Jedynym obrazem Degasa, który za jego życia trafił do zbiorów muzealnych, było dzieło „Biuro bawełny w Nowym Orleanie” (1873).

Udział w wystawach impresjonistów

Edgar Degas odegrał kluczową rolę w organizacji ośmiu niezależnych wystaw impresjonistów w latach 1874–1886. Mimo że nieustannie kłócił się z innymi członkami grupy, jego zaangażowanie było nieocenione w promowaniu nowatorskiej sztuki poza oficjalnym systemem Salonu.

Styl i technika edgara degas

Mistrzostwo w rysunku i uchwycenie ruchu

Edgar Degas był genialnym rysownikiem, który w swojej twórczości obsesyjnie dążył do uchwycenia ruchu. Ta pasja do dynamiki i płynności formy była widoczna w jego pracach, gdzie każdy pociągnięcie pędzla czy kreska pastelami zdawały się oddawać energię i życie. Ponad połowa jego dorobku artystycznego przedstawia tancerki baletowe, co stanowi dowód jego szczególnego zainteresowania tą formą ruchu i ekspresji.

Fascynacja tancerkami baletowymi

Tancerki baletowe stanowiły dla Degasa obiekt nieustannej fascynacji. Interesowała go nie tylko efektowny występ na scenie, ale przede wszystkim dyscyplina, fizyczność i żmudna praca kulisami, które kształtowały te artystki. Obserwował ich wysiłek, determinację i codzienną rutynę, co pozwalało mu na stworzenie głębokich i realistycznych portretów, wykraczających poza powierzchowną estetykę baletu.

Nowatorskie kadrowanie i perspektywa

Degas wprowadził do malarstwa nowatorskie kadrowanie, które przypominało „migawki” fotograficzne. Często ucinał postacie w połowie lub wybierał nietypowe, asymetryczne punkty widzenia, co nadawało jego pracom wrażenie spontaniczności i uchwycenia chwili. Ta technika, inspirowana rozwojem fotografii, pozwalała mu na odejście od klasycznej, symetrycznej kompozycji, wprowadzając do sztuki nową dynamikę i realizm.

Ulubione tematy malarskie

Oprócz baletu, ulubionymi tematami Degasa były kąpiące się kobiety, wyścigi konne z dżokejami oraz portrety wyróżniające się głębią psychologiczną. W każdej z tych dziedzin artysta dążył do uchwycenia prawdy o swoich modelach i przedstawianych scenach.

Techniki malarskie: pastele i monotypia

W dojrzałym okresie twórczości Edgar Degas mistrzowsko opanował technikę pasteli, łącząc precyzję linii z ekspresyjnym kolorem, tworząc dzieła o niezwykłej głębi i fakturze. Degas chętnie eksperymentował również z monotypią, którą często poprawiał pastelami, tworząc unikalne efekty wizualne.

Rzeźba w dorobku edgara degas

„Mała czternastoletnia tancerka” – skandal i sukces

Choć rzeźba była istotną częścią twórczości Degasa od lat 80. XIX wieku, za życia publicznie wystawił tylko jedną pracę – „Małą czternastoletnią tancerkę” w 1881 roku. Ta rzeźba wywołała znaczący skandal ze względu na użycie prawdziwych materiałów i realistyczne przedstawienie, co było odejściem od konwencjonalnych norm rzeźbiarskich tamtych czasów.

Odkrycie pracowni i dziedzictwo rzeźbiarskie

Większość rzeźb Edgara Degasa, obejmująca około 150 sztuk wykonanych z wosku i gliny, została odkryta w jego pracowni dopiero po jego śmierci w 1917 roku. Te dzieła ujawniły nowy wymiar jego talentu rzeźbiarskiego. Po śmierci artysty podjęto decyzję o odlewaniu jego woskowych rzeźb w brązie, tworząc 74 takie odlewy.

Zdrowie i jego wpływ na twórczość

Problemy ze wzrokiem i ich konsekwencje

Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, służąc w Gwardii Narodowej, Edgar Degas odkrył, że ma wadę wzroku. To wydarzenie stało się dla niego życiową traumą i powracającym powodem do niepokoju, który znacząco wpłynął na ewolucję jego stylu malarskiego. Problemy ze wzrokiem pogorszyły się drastycznie po 1890 roku, co zmusiło go do porzucenia malarstwa olejnego na rzecz pasteli i rzeźby.

Kontrowersje i poglądy edgara degas

Charakter, poglądy i sprawy społeczne

Edgar Degas był znany ze swojego trudnego, kłótliwego charakteru i konserwatywnych poglądów społecznych. Skandal wokół sprawy Dreyfusa ujawnił jego silne uprzedzenia antysemickie, co doprowadziło do zerwania kontaktów z wieloma jego żydowskimi przyjaciółmi. W serii „Fizjonomie przestępców” (1881) analizował rysy twarzy skazanych morderców, wierząc w pseudonaukowe teorie o wrodzonej skłonności do zbrodni.

Ciekawostki z życia i twórczości edgara degas

Kolekcjoner i smakosz sztuki

Edgar Degas był zapalonym kolekcjonerem sztuki, gromadząc imponującą kolekcję dzieł takich mistrzów jak El Greco, Manet, Pissarro, Cézanne, Gauguin, a nawet Van Gogh. To świadczy nie tylko o jego wyrafinowanym guście, ale także o jego głębokim zaangażowaniu w historię sztuki.

Indywidualne podejście do natury i sztuki

Degas miał specyficzne podejście do natury, szydząc z artystów malujących w plenerze i uważając taką pracę za mało wartościową w porównaniu ze studium w pracowni. Uważał, że prawdziwa sztuka wymaga analizy i przetworzenia rzeczywistości w kontrolowanych warunkach pracowni.

Relacje i inspiracje

Artysta utrzymywał bliską, choć skomplikowaną relację z amerykańską malarką Mary Cassatt; oboje wzajemnie na siebie wpływali artystycznie. Degas często odwiedzał operę, nie tylko jako widz, ale jako obserwator życia za kulisami.

Nowatorstwo i wpływ na sztukę

Był jednym z pierwszych wielkich artystów, którzy na poważnie zajęli się fotografią, wykorzystując ją jako pomoc w kompozycji obrazów. Mimo bogactwa w młodości, pod koniec życia żył bardzo skromnie, skupiony wyłącznie na swojej gasnącej wizji. Jego upór w dążeniu do perfekcji sprawiał, że potrafił latami poprawiać jeden obraz. Wpływ Degasa na sztukę nowoczesną jest ogromny, szczególnie w zakresie kompozycji i odwagi w przedstawianiu codzienności.

Kluczowe wydarzenia z życia i kariery

Najważniejsze dzieła i tematyka

• Tancerki baletowe: Ponad połowa dorobku artystycznego, ukazująca dyscyplinę, fizyczność i pracę kulisową.
• Kąpiel kobiet: Nowatorskie przedstawienia intymnych, niepozowanych sytuacji.
• Wyścigi konne: Dynamika i ruch dżokejów.
• Portrety: Wyróżniające się głębią psychologiczną.
• „Scena wojenna z okresu średniowiecza” (1865): Debiutancki obraz w Salonie Paryskim.
• „Upadek dżokeja” (1866): Przełom w tematyce, przejście ku współczesności.
• „Biuro bawełny w Nowym Orleanie” (1873): Jedyny obraz muzealny za życia artysty.
• „Mała czternastoletnia tancerka” (1881): Skandalizująca rzeźba, przełom w dziedzinie rzeźby.

Edgar Degas, jako artysta wszechstronny i niezależny, pozostawił po sobie dziedzictwo, które wykracza poza ramy impresjonizmu, ukazując mistrzostwo w uchwyceniu ruchu i analizie ludzkiej kondycji. Jego twórczość, od malarstwa po rzeźbę, wciąż fascynuje swoją autentycznością i nowatorstwem, przypominając o sile indywidualnego spojrzenia w sztuce.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Edgar_Degas