Ennio Morricone, urodzony 10 listopada 1928 roku w Rzymie, zmarł 6 lipca 2020 roku, w wieku 91 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo jednego z najpłodniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów muzyki filmowej w historii. Znany na całym świecie jako „Maestro”, był wszechstronnie wykształconym muzykiem, którego kariera trwająca od 1946 do 2020 roku obejmuje role kompozytora, orchestratora, dyrygenta, a także czynnego trębacza i pianisty. Jego życie osobiste było głęboko związane z żoną, Marią Travią, która nie tylko była jego partnerką życiową, ale również pisała teksty do jego kompozycji, w tym do nagrodzonych Oscarem utworów z filmu „Misja”. Jego niezwykły talent, który objawił się już w wieku sześciu lat, zaowocował dorobkiem ponad 400 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych oraz ponad 100 dzieł muzyki absolutnej, co czyni go jednym z rekordzistów w branży.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 91 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Maria Travia
- Dzieci: Cztery
- Zawód: Kompozytor, dyrygent, aranżer
- Główne osiągnięcie: Ponad 400 ścieżek dźwiękowych, Oscar za muzykę do filmu „Nienawistna ósemka”
Podstawowe informacje o Ennio Morricone
Ennio Morricone, urodzony 10 listopada 1928 roku w Rzymie, podczas okresu rządów faszystowskich we Włoszech, zmarł 6 lipca 2020 roku w wieku 91 lat. Pozostawił po sobie monumentalne dziedzictwo jako jeden z najpłodniejszych kompozytorów w historii kina. Jego artystyczna droga, trwająca od 1946 do 2020 roku, była wypełniona wszechstronną działalnością muzyczną. Pełnił role kompozytora, orchestratora, dyrygenta, a także aktywnie grał na trąbce i pianinie. Jego twórczość obejmowała szerokie spektrum gatunków, od muzyki klasycznej i jazzu, po pop, rock i awangardę, co świadczy o jego niezwykłej muzycznej wszechstronności.
Artysta był znany pod wieloma imionami i pseudonimami, najczęściej określano go mianem „Maestro”. Na początku swojej kariery filmowej, w celu ukrycia swojej tożsamości przy mniej prestiżowych produkcjach, posługiwał się anglojęzycznymi nazwiskami, takimi jak Dan Savio czy Leo Nichols. Jego dorobek artystyczny jest imponujący i obejmuje ponad 400 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych oraz ponad 100 dzieł z zakresu muzyki absolutnej (klasycznej). Ta ogromna liczba produkcji plasuje go wśród rekordzistów w branży muzycznej, a jego kompozycje do dziś inspirują kolejne pokolenia artystów.
Rodzina i życie prywatne Ennio Morricone
Rodzice
Ennio Morricone był synem Libery Ridolfi i Mario Morricone. Jego ojciec, Mario, był zawodowym trębaczem, który grywał w orkiestrach muzyki lekkiej. To właśnie Mario Morricone jako pierwszy wprowadził młodego Ennio w świat muzyki, ucząc go czytać nuty oraz grać na kilku instrumentach. Ta wczesna ekspozycja na muzykę i wsparcie ze strony ojca miały fundamentalne znaczenie dla rozwoju jego talentu.
Żona i dzieci
W 1956 roku Ennio Morricone poślubił Marię Travię. Ich małżeństwo trwało aż do śmierci kompozytora w 2020 roku. Maria Travia była nie tylko jego partnerką życiową, ale również blisko związaną z jego twórczością, pisząc teksty do wielu jego kompozycji, w tym do utworów znajdujących się na nagrodzonej Oscarem ścieżce dźwiękowej do filmu „Misja”. Ich wspólna podróż przez życie i sztukę stanowiła ważny element jego biografii.
Ciekawym zbiegiem okoliczności z dzieciństwa kompozytora jest fakt uczęszczania do tej samej szkoły podstawowej co Sergio Leone. To właśnie z tym reżyserem, po latach, Ennio Morricone stworzył jeden z najbardziej znanych i cenionych duetów reżysersko-kompozytorskich w historii światowej kinematografii, znacząco kształtując oblicze gatunku spaghetti westernów.
Kariera zawodowa Ennio Morricone
Początki kariery i pseudonimy
Kariera Morricone rozpoczęła się od gry na trąbce w zespołach jazzowych w latach 40. XX wieku. Już w 1950 roku zaczął pracować jako aranżer studyjny, przygotowując m.in. utwór „Mamma Bianca” dla Narciso Parigiego. W 1958 roku został zatrudniony przez włoskiego nadawcę publicznego RAI, jednak zrezygnował z pracy już pierwszego dnia, gdy dowiedział się o wewnętrznym przepisie zabraniającym emisji muzyki skomponowanej przez pracowników firmy. Wczesne lata jego kariery filmowej naznaczone były również pracą jako „ghost writer”, gdzie pisał muzykę, która oficjalnie przypisywana była innym, już znanym kompozytorom.
Przełom w karierze filmowej
Przełomem w jego karierze filmowej był rok 1961 i debiut przy filmie „Faszysta” w reżyserii Luciano Salce. Choć oficjalnie był to jego debiut, przez lata wcześniej pracował jako „ghost writer”, tworząc muzykę, która była oficjalnie przypisywana innym, bardziej rozpoznawalnym kompozytorom. Ten okres przygotowawczy pozwolił mu na zdobycie cennego doświadczenia i wykształcenie własnego, unikalnego stylu, który wkrótce miał zrewolucjonizować muzykę filmową.
Współpraca z Sergio Leone i międzynarodowa sława
Międzynarodową sławę zyskał w latach 1960–1975 dzięki owocnej współpracy z reżyserem Sergio Leone. Ich wspólne dzieła, tworzące tzw. „Trylogię dolarową” (w tym filmy takie jak „Za garść dolarów”, „Za kilka dolarów więcej” oraz „Dobry, zły i brzydki” z 1966 roku), na stałe wpisały się w historię kina, szczególnie gatunku spaghetti westernów. **Ścieżka dźwiękowa do filmu „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” z 1968 roku osiągnęła sprzedaż około 10 milionów egzemplarzy, stając się jednym z najlepiej sprzedających się soundtracków na świecie i potwierdzając globalny sukces kompozytora.** Wpływ tej muzyki na gatunek i całe kino jest nie do przecenienia, a utwór „The Ecstasy of Gold” do dziś jest wykonywany przez zespół Metallica na ich koncertach.
Współpraca z hollywoodzkimi reżyserami
Po sukcesach we Włoszech, Morricone podbił także Hollywood, współpracując z największymi reżyserami amerykańskiego kina. Tworzył muzykę do takich kultowych hitów jak „Nietykalni” (reż. Brian De Palma), „Coś” (reż. John Carpenter) czy „Nienawistna ósemka” (reż. Quentin Tarantino). **Jego wszechstronność pozwoliła mu na adaptację stylu do różnorodnych produkcji, od gangsterki po horrory science-fiction, zawsze jednak zachowując swój charakterystyczny, rozpoznawalny podpis muzyczny.** Współpraca z takimi twórcami jak Quentin Tarantino, Oliver Stone czy John Carpenter ugruntowała jego pozycję jako jednego z najbardziej pożądanych kompozytorów na świecie.
Edukacja muzyczna Ennio Morricone
Konserwatorium Świętej Cecylii
Ennio wstąpił do Konserwatorium Świętej Cecylii w 1940 roku, w wieku 12 lat. Czteroletni program harmonii ukończył w zaledwie sześć miesięcy. Studiował grę na trąbce, kompozycję oraz muzykę chóralną pod kierunkiem Goffredo Petrassiego, wybitnego kompozytora, któremu Morricone dedykował później swoje utwory koncertowe. Swoją formalną edukację zakończył z wyróżnieniem, otrzymując dyplom z trąbki w 1946 roku, dyplom z instrumentacji dla orkiestr dętych w 1952 roku (ocena 9/10) oraz dyplom z kompozycji w 1954 roku (ocena 9.5/10).
Osiągnięcia i nagrody Ennio Morricone
Nagrody Akademii Filmowej (Oscary)
Po pięciu wcześniejszych nominacjach do Oscara za najlepszą muzykę oryginalną (m.in. za „Misję” i „Malènę”), Morricone zdobył statuetkę w 2016 roku za film „Nienawistna ósemka” Quentina Tarantino, mając wówczas 87 lat. **To uhonorowanie było kulminacją uznania dla jego wieloletniej i niezwykle płodnej twórczości.**
W 2007 roku Amerykańska Akademia Filmowa przyznała mu Oscara Honorowego za „wspaniały i wieloaspektowy wkład w sztukę muzyki filmowej”, co było wyrazem uznania dla całokształtu jego twórczości.
Inne prestiżowe nagrody
Jego lista nagród obejmuje również trzy nagrody Grammy, trzy Złote Globy, sześć nagród BAFTA, dziesięć statuetek David di Donatello oraz prestiżową Polar Music Prize, którą odebrał w 2010 roku. **Te liczne wyróżnienia potwierdzają jego status jako jednego z najważniejszych i najbardziej cenionych kompozytorów wszech czasów, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na muzykę filmową i nie tylko.**
Ścieżka dźwiękowa do filmu „Dobry, zły i brzydki” z 1966 roku została w 2008 roku wprowadzona do Grammy Hall of Fame jako jedno z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych dzieł w historii muzyki.
Wpływ i dziedzictwo Ennio Morricone
Inspiracja dla innych artystów
Wpływ twórczości Morricone na innych artystów jest nie do przecenienia. Jego unikalne podejście do kompozycji, innowacyjne wykorzystanie instrumentów i emocjonalna głębia jego utworów inspirowały pokolenia muzyków z różnych gatunków. Wielcy artyści, tacy jak Hans Zimmer, Metallica, Muse, Radiohead czy Dire Straits, wielokrotnie przyznawali, że muzyka Morricone stanowiła dla nich istotne źródło inspiracji. **Zespół Metallica otwiera swoje koncerty kultowym utworem „The Ecstasy of Gold”, co jest namacalnym dowodem na trwałe oddziaływanie jego muzyki.**
Jego dorobek artystyczny, obejmujący tak różnorodne dzieła, jak ścieżki dźwiękowe do filmów z gatunku spaghetti westernów, dramaty psychologiczne czy nawet muzyka do produkcji telewizyjnych, pokazuje wszechstronność kompozytora. Niezależnie od gatunku, muzyka Morricone potrafiła budować niesamowity nastrój, podkreślać emocje bohaterów i na długo zapadać w pamięć widza, stając się integralną częścią filmowego doświadczenia.
Muzyka do produkcji telewizyjnych
Choć kojarzony głównie z kinem, Morricone pisał również muzykę do wielkich produkcji telewizyjnych, takich jak serial „Marco Polo”, „Ośmiornica” (La piovra) czy biograficzny film o papieżu „Karol: Człowiek, który został papieżem”. Jego wszechstronność pozwoliła mu na tworzenie muzyki, która doskonale wpisywała się w różnorodne konwencje narracyjne, od epickich sag po intymne portrety postaci.
Ciekawostki z życia Ennio Morricone
Wczesne kompozycje
**Swoje pierwsze kompozycje Morricone napisał już w wieku sześciu lat, co świadczy o jego niezwykłym talencie, który był od najmłodszych lat wspierany przez rodziców.** Ten wczesny przejaw geniuszu zapowiadał przyszłą, bogatą karierę.
Nietypowe współprace
W 1987 roku podjął nietypową współpracę z brytyjskim duetem synth-popowym Pet Shop Boys, współtworząc z nimi utwór „It Couldn’t Happen Here”. Ta współpraca pokazuje jego otwartość na eksperymenty i chęć eksplorowania różnych brzmień, wykraczając poza utarte ścieżki muzyki filmowej.
Pierwsze doświadczenia zawodowe
W 1941 roku, jako młody student, został wybrany do Orkiestry Operowej pod dyrekcją Carlo Zecchiego na trasę koncertową po regionie Veneto, co było jego pierwszym poważnym doświadczeniem zawodowym. To muzyczne tournée pozwoliło mu na zdobycie cennego doświadczenia scenicznego i pracy w profesjonalnym zespole.
Najważniejsze dzieła i współprace Ennio Morricone
Kluczowe ścieżki dźwiękowe
Dorobek Morricone obejmuje setki ścieżek dźwiękowych, jednak niektóre z nich na stałe wpisały się w historię kina. Do najbardziej rozpoznawalnych należą kompozycje do filmów Sergio Leone, w tym słynna „Trylogia dolarowa” z utworami takimi jak „The Good, the Bad and the Ugly” (1966) czy „Once Upon a Time in the West” (1968). **Jego muzyka do filmu „Misja” (1986) zdobyła uznanie krytyków i widzów, a utwór „Chi Mai”, znany z serialu „Ośmiornica”, stał się międzynarodowym przebojem.**
Morricone stworzył również niezapomniane kompozycje do filmów takich jak „Cinema Paradiso” (1988), „The Professional” (Le Professionnel, 1981) z motywem „Chi Mai”, czy „The Untouchables” (Nietykalni, 1987) Briana De Palmy. Jego ostatnim wielkim dziełem była muzyka do filmu „Nienawistna ósemka” Quentina Tarantino (2015), za którą otrzymał Oscara.
Współpraca z wybitnymi reżyserami
Współpraca z Sergio Leone była jedną z najbardziej owocnych w historii kina. Ich wspólne projekty zdefiniowały gatunek spaghetti westernów i przyniosły kompozytorowi międzynarodową sławę. Poza Leone, Morricone współpracował z wieloma innymi wybitnymi reżyserami, w tym z Quentinem Tarantino, dla którego stworzył muzykę do filmów „Django Unchained” (2012) i „The Hateful Eight” (Nienawistna ósemka, 2015). **Jego zdolność do dopasowania swojego stylu do wizji reżysera, jednocześnie zachowując własną tożsamość artystyczną, była kluczowa dla jego sukcesu.**
Inni znaczący reżyserzy, z którymi pracował Morricone, to:
- Brian De Palma („The Untouchables”, „Mission to Mars”, „Redacted”)
- John Carpenter („The Thing”)
- Oliver Stone („U Turn”)
- Luciano Salce („The Fascist”)
Lista nagród i wyróżnień Ennio Morricone
Morricone zdobył niezliczone nagrody i wyróżnienia za swoją twórczość. Poniższa lista przedstawia najważniejsze z nich:
| Nagroda | Liczba | Uwagi |
|---|---|---|
| Oscar | 1 | Za najlepszą muzykę oryginalną do filmu „Nienawistna ósemka” (2016) |
| Oscar Honorowy | 1 | Za całokształt twórczości (2007) |
| Grammy | 3 | |
| Złoty Glob | 3 | |
| BAFTA | 6 | |
| David di Donatello | 10 | |
| Polar Music Prize | 1 | (2010) |
| Grammy Hall of Fame | 1 | Za ścieżkę dźwiękową do filmu „Dobry, zły i brzydki” (2008) |
Warto wiedzieć
Warto wiedzieć: Pierwsze kompozycje Ennio Morricone powstały, gdy miał zaledwie sześć lat, co świadczy o jego niezwykłym, wrodzonym talencie. Ten wczesny geniusz był od najmłodszych lat aktywnie wspierany przez jego rodziców, co stanowiło fundament jego przyszłej kariery.
Jego edukacja muzyczna była intensywna i zakończona z wieloma wyróżnieniami. Wstąpił do Konserwatorium Świętej Cecylii w wieku 12 lat, gdzie czteroletni program harmonii ukończył w zaledwie sześć miesięcy. Studiował grę na trąbce, kompozycję i muzykę chóralną pod kierunkiem Goffredo Petrassiego. Swoją formalną edukację zakończył z dyplomami z trąbki (1946), instrumentacji dla orkiestr dętych (1952, ocena 9/10) oraz kompozycji (1954, ocena 9.5/10).
Ennio Morricone, legendarny kompozytor, stworzył ponad 400 ścieżek dźwiękowych, które na zawsze odmieniły muzykę filmową, pozostawiając po sobie niezatarte dziedzictwo dla przyszłych pokoleń artystów i widzów na całym świecie. Jego twórczość, charakteryzująca się innowacyjnością, głęboką emocjonalnością i rozpoznawalnym stylem, stanowi kamień milowy w historii kinematografii i muzyki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Ennio Morricone?
Ennio Morricone zmarł z powodu powikłań po upadku, którego doznał kilka dni wcześniej. Doznał złamania szyjki kości udowej, co doprowadziło do dalszych komplikacji zdrowotnych.
Z czego najbardziej znany jest Ennio Morricone?
Najbardziej znany jest ze swoich niezapomnianych ścieżek dźwiękowych do filmów, zwłaszcza do westernów. Jego charakterystyczne melodie i innowacyjne podejście do instrumentacji zdefiniowały gatunek i do dziś są powszechnie rozpoznawalne.
Ile Oscarów zdobył Ennio Morricone?
Ennio Morricone zdobył jednego Oscara za całokształt twórczości. Był także nominowany do Oscara 5 razy za najlepszą muzykę oryginalną.
W jakich filmach jest muzyką Ennio Morricone?
Muzyka Ennio Morricone pojawiła się w setkach filmów, w tym w takich klasykach jak „Dobry, zły i brzydki”, „Dawno temu w Ameryce”, „Misja” czy „Nienawistna ósemka”. Jego kompozycje wzbogaciły wiele gatunków filmowych, od westernów po thrillery.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ennio_Morricone
