Federico Fellini (ur. 20 stycznia 1920 w Rimini, zm. 31 października 1993 w Rzymie) był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych reżyserów w historii kina, dwukrotnie uhonorowanym Oscarem za całokształt twórczości. Na [październik 2023] Federica Felliniego nie można określić wiekiem, ponieważ zmarł w wieku 73 lat. Jego życie osobiste i zawodowe nierozerwalnie splatało się z jego żoną, aktorką Giuliettą Masiną, chociaż ich wspólna droga była naznaczona tragiczną stratą syna, Pierfederico. Fellini zdobył rekordowe cztery Oscary w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, co cementuje jego pozycję jako niezrównanego mistrza kina autorskiego.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Zmarł w wieku 73 lat.
- Żona/Mąż: Giulietta Masina
- Dzieci: Pierfederico (zmarł w wieku 11 dni)
- Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta
- Główne osiągnięcie: Rekordowe cztery Oscary za Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, Złota Palma za „Słodkie życie”, Oscar za całokształt twórczości.
Podstawowe informacje o Federico Fellinim
Federico Fellini urodził się 20 stycznia 1920 roku w Rimini, mieście nad Morzem Adriatyckim. Pochodził z rodziny o zróżnicowanym pochodzeniu – jego ojciec, Urbano Fellini, wywodził się z rodziny chłopskiej, podczas gdy matka, Ida Barbiani, należała do rzymskiej rodziny kupieckiej. Młodość Felliniego charakteryzowała się niechęcią do formalnej edukacji; jego pobyt w Ginnasio Giulio Cesare w Rimini odnotował znaczną liczbę nieobecności. W 1939 roku rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie, jednak jego zaangażowanie w naukę jest kwestionowane przez biografów. Federico Fellini zmarł 31 października 1993 roku w Rzymie i został pochowany na Cmentarzu Monumentalnym w Rimini.
Rodzina i życie prywatne Federico Felliniego
Kluczową postacią w życiu Federico Felliniego była jego żona, aktorka Giulietta Masina. Ich losy połączyły się jesienią 1942 roku w studiu radiowym EIAR, gdzie Masina użyczała głosu w słuchowisku Felliniego. Ich związek był intensywny – pobrali się 30 października 1943 roku. Niestety, ich szczęście zostało naznaczone osobistą tragedią. Po poronieniu, którego doznała Masina, 22 marca 1945 roku urodził się ich syn, Pierfederico. Chłopiec zmarł zaledwie 11 dni później z powodu zapalenia mózgu. Para nie miała więcej dzieci. Bliskim przyjacielem Felliniego z lat młodzieńczych był Luigi „Titta” Benzi, który stał się pierwowzorem postaci Titty w filmie „Amarcord”.
Kariera zawodowa Federico Felliniego
Początki jako karykaturzysta i praca w prasie
Federico Fellini rozpoczął swoją artystyczną drogę od talentu rysowniczego. W 1937 roku otworzył w Rimini sklep z portretami pod nazwą „Febo”. Jego kariera nabrała tempa, gdy w 1938 roku opublikował pierwszą karykaturę w tygodniku „420”, marząc o karierze rysownika. Kluczowym etapem było dołączenie do redakcji pisma satyrycznego „Marc’Aurelio” w latach 1939–1942, gdzie prowadził rubrykę „Ale czy słuchasz?”, nawiązując cenne kontakty w świecie sztuki.
Współpraca z Roberto Rossellinim i neorealizm
Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, Fellini aktywnie uczestniczył w tworzeniu scenariusza do prekursorskiego filmu neorealizmu, „Rzym, miasto otwarte”. Za tę pracę otrzymał w 1947 roku pierwszą nominację do Oscara, co stanowiło ważny krok w jego filmowej karierze.
Debiut reżyserski i pierwsze sukcesy
Debiut reżyserski Federico Felliniego miał miejsce w 1950 roku. Jako współreżyser, wraz z Alberto Lattuadą, stworzył film „Światła wariete”. Niestety, obraz okazał się finansową klapą, doprowadzając firmę produkcyjną do bankructwa i obciążając Felliniego długami na ponad dekadę. Pierwszym w pełni samodzielnym filmem reżysera był „Biały szejk” z 1952 roku, z Alberto Sordim w roli głównej. Film ten, będący satyrą na włoskie foto-romanse, zawierał muzykę Nino Roty. Międzynarodowy sukces i uznanie przyniosła mu jednak „La Strada” z 1954 roku, która zdobyła Oscara i ugruntowała jego pozycję jako jednego z najważniejszych twórców kina światowego. Choć podczas weneckiej premiery filmu doszło do burzliwych protestów, „La Strada” otworzyła drzwi do dalszych, przełomowych projektów.
Nagrody i osiągnięcia Federico Felliniego
Federico Fellini jest rekordzistą pod względem liczby zdobytych Oscarów w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny, otrzymując cztery statuetki za filmy „La Strada”, „Noce Cabirii”, „8½” oraz „Amarcord”. Jest to osiągnięcie niepowtarzalne w historii kina. Jego wkład został doceniony również nagrodą za całokształt twórczości, którą odebrał w 1993 roku. W 1960 roku Federico Fellini zdobył Złotą Palmę na festiwalu w Cannes za swój ikoniczny film „Słodkie życie” (La Dolce Vita). Jego znaczenie dla światowej kinematografii potwierdzają liczne prestiżowe rankingi. W plebiscycie magazynu „Sight & Sound” z 2002 roku został uznany za drugiego najlepszego reżysera w historii według oceny innych twórców i siódmego według krytyków, co świadczy o jego trwałym wpływie na rozwój sztuki filmowej. Filmy takie jak „8½” czy „Amarcord” są powszechnie uważane za arcydzieła kina autorskiego.
| Nagroda/Wyróżnienie | Rok | Film/Okoliczność | Kategoria |
|---|---|---|---|
| Oscar | 1957 | Noce Cabirii | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny |
| Oscar | 1964 | 8½ | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny |
| Oscar | 1975 | Amarcord | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny |
| Oscar | 1954 | La Strada | Najlepszy Film Nieanglojęzyczny |
| Oscar za całokształt twórczości | 1993 | – | Filmowe osiągnięcia życiowe |
| Złota Palma | 1960 | Słodkie życie | – |
Styl i inspiracje Federico Felliniego
Styl Federico Felliniego cechuje się unikalnym połączeniem fantazji, barokowej estetyki i realizmu, tworząc nową jakość w kinie światowym. Jego wyobraźnia wizualna i narracja inspirowane były różnorodnymi źródłami. Postać Gelsominy z filmu „La Strada” swoją wizualnością nawiązywała do postaci „Happy Hooligan” autorstwa Fredericka Burra Oppera. Fellini od wczesnych lat dzieciństwa wykazywał fascynację cyrkiem i estetyką groteski. Pierwszym filmem, który zobaczył, był „Maciste w piekle” (1926), co zaszczepiło w nim trwałe zainteresowanie cyrkiem, klaunami i elementami makabrycznymi, które często pojawiały się w jego późniejszych dziełach. Te inspiracje mieszały się z jego niepowtarzalnym podejściem do kina, wykraczającym poza konwencjonalne schematy.
Warto wiedzieć: Choć wiele jego filmów czerpało z osobistych doświadczeń, Fellini często podkreślał, że większość elementów, od dzieciństwa po wspomnienia, była kreacją służącą celom narracyjnym. To świadczy o jego artystycznej swobodzie i umiejętności budowania własnej, filmowej rzeczywistości.
Kontrowersje i wydarzenia z życia Federico Felliniego
Podczas II wojny światowej Federico Fellini unikał poboru do wojska, a jego zwolnienie ze służby nastąpiło po zniszczeniu dokumentacji medycznej podczas nalotu alianckiego na Bolonię. W 1942 roku, podczas pracy nad filmem w Afryce, Fellini znalazł się w niebezpiecznej sytuacji i był zmuszony uciekać przed brytyjskimi wojskami, wsiadając do ostatniego dostępnego niemieckiego samolotu lecącego na Sycylię. Jego podejście do autobiografizmu było złożone – choć czerpał z własnych przeżyć, często przetwarzał je w unikalne dzieła artystyczne.
Ciekawostki z życia Federico Felliniego
Jedna z ikonicznych scen z filmu „Słodkie życie” – przedstawiająca morskiego potwora – miała swoje źródło w rzeczywistym wydarzeniu: odkryciu gigantycznej ryby wyrzuconej na plażę w Rimini po sztormie w 1934 roku. Aby wcielić się w rolę włóczęgi w segmencie „Cud” filmu „L’Amore” (1948) u boku Anny Magnani, Federico Fellini musiał przefarbować swoje naturalnie ciemne włosy na blond. Po wyzwoleniu Rzymu w 1944 roku, w obliczu powojennego kryzysu, Fellini wraz z Enrico De Setą prowadził sklep „Funny Face”, gdzie rysował karykatury dla amerykańskich żołnierzy, co było sposobem na przetrwanie. Te drobne, ale znaczące fakty dodają głębi postaci Federico Felliniego, ukazując go jako wszechstronnego artystę o bogatym i barwnym życiorysie.
Federico Fellini, niezapomniany mistrz włoskiego kina, pozostawił po sobie dziedzictwo filmów, które wywarły ogromny wpływ na rozwój sztuki filmowej. Jego unikalny styl, łączący wizjonerstwo z głębokim humanizmem, nadal inspiruje twórców na całym świecie, udowadniając, że prawdziwa sztuka rodzi się z odwagi do opowiadania własnych, niepowtarzalnych historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jakie są najsłynniejsze filmy Federico Felliniego?
Do najsłynniejszych filmów Federico Felliniego należą „La Dolce Vita”, „Osiem i pół” oraz „Amarcord”. Te dzieła są uważane za kamienie milowe w historii kina i często pojawiają się na listach najlepszych filmów wszech czasów.
Co oznacza słowo „amarcord”?
Słowo „amarcord” pochodzi z dialektu regionu Romagna i oznacza „pamiętam”. Jest to tytuł jednego z najbardziej osobistych filmów Felliniego, który opowiada o jego dzieciństwie i młodości w rodzinnym mieście Rimini.
O co chodzi w filmie La dolce vita?
„La Dolce Vita” to opowieść o dziennikarzu Marcello Rubinim, który przemierza rzymskie salony i nocne życie, poszukując sensu w świecie pustki, dekadencji i powierzchownych relacji. Film przedstawia jego rozczarowanie i kryzys egzystencjalny w tle fascynującej, lecz ulotnej „słodkiej życia”.
Jakie są fakty na temat Federico Felliniego?
Federico Fellini był włoskim reżyserem i scenarzystą, urodzonym w 1920 roku, zmarłym w 1993 roku. Jest znany ze swojego unikalnego stylu, łączącego surrealizm, autobiograficzne elementy i groteskę, co przyniosło mu liczne nagrody, w tym pięć Oscarów. Jego filmy często eksplorują tematy pamięci, snów, religii i cyrku.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Federico_Fellini
