Gustav Klimt: Wiedeński Malarz, Twórca „Złotej Damy” i Portretów.

0

Gustav Klimt (1862–1918) był wybitnym austriackim malarzem, którego twórczość stała się synonimem wiedeńskiej secesji i europejskiego Art Nouveau. Uznawany za jednego z najważniejszych artystów przełomu wieków, zasłynął ze swoich symbolistycznych dzieł, często eksplorujących ciało kobiece z odważnym erotyzmem i bogactwem dekoracji, zwłaszcza w jego słynnej „Złotej Fazie”. Na 14 lipca 2024 roku artysta miałby 162 lata. Był drugim z siedmiorga dzieci, a jego prace, choć często kontrowersyjne, przyniosły mu międzynarodowe uznanie i na zawsze wpisały go w annały historii sztuki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 14 lipca 2024 roku miałby 162 lata.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie, ale dożywotnią towarzyszką życia była Emilie Flöge.
• Dzieci: Był ojcem co najmniej czternastu dzieci.
• Zawód: Austriacki malarz symbolista, czołowy przedstawiciel secesji wiedeńskiej.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ikonicznych dzieł z „Złotej Fazy”, takich jak „Pocałunek” i „Portret Adeli Bloch-Bauer I”, oraz odegrał kluczową rolę w rozwoju secesji wiedeńskiej.

Gustav Klimt – Ikona Secesji Wiedeńskiej

Gustav Klimt to nazwisko, które natychmiast przywołuje obrazy wyrafinowanego piękna, złotych zdobień i zmysłowości. Austriacki malarz, urodzony 14 lipca 1862 roku w Baumgarten, stał się czołowym przedstawicielem secesji wiedeńskiej, a jego twórczość miała decydujący wpływ na kształtowanie się europejskiego stylu Art Nouveau. Jego obrazy, często eksplorujące temat kobiecego ciała z odważnym erotyzmem, do dziś fascynują i budzą silne emocje, czyniąc go jednym z najbardziej cenionych artystów austriackich.

Podstawowe informacje o artyście

Kim był Gustav Klimt?

Gustav Klimt był austriackim malarzem symbolistą, który zrewolucjonizował sztukę przełomu XIX i XX wieku. Jego nazwisko jest synonimem secesji wiedeńskiej, a jego prace, charakteryzujące się niezwykłą dekoracyjnością i głęboką symboliką, wywarły znaczący wpływ na rozwój sztuki europejskiej. Klimt nie tylko tworzył piękne obrazy, ale także aktywnie działał na rzecz promowania nowej estetyki, stając się siłą napędową wiedeńskiego modernizmu.

Data i miejsce urodzenia

Gustav Klimt przyszedł na świat **14 lipca 1862 roku** w Baumgarten, niedaleko Wiednia, w ówczesnym Cesarstwie Austriackim. To właśnie w tych okolicach artysta spędził swoje wczesne lata, a późniejszy rozwój jego talentu na zawsze związał go z Wiedniem, stolicą sztuki i kultury Europy Środkowej.

Tożsamość artystyczna i rola w historii sztuki

Gustav Klimt to postać kluczowa dla historii sztuki, uznawana za jednego z najważniejszych przedstawicieli secesji wiedeńskiej. Jako malarz symbolista, jego twórczość wykraczała poza ramy tradycyjnego realizmu, eksplorując głębsze znaczenia i emocje. Jego prace miały fundamentalne znaczenie dla zdefiniowania europejskiego stylu Art Nouveau, wprowadzając nowe spojrzenie na formę, kolor i kompozycję. Klimt, jako artysta o wyrazistym stylu, stał się ikoną swojego czasu i inspiracją dla przyszłych pokoleń.

Główne tematy twórczości

Centralnym punktem zainteresowań malarskich Gustava Klimta było ciało kobiece. Jego obrazy często przedstawiają nagie lub półnagie kobiety, ukazane ze szczerym, a nierzadko prowokacyjnym erotyzmem. Klimt nie bał się eksplorować tematów miłości, życia, śmierci i odrodzenia, nadając im uniwersalny wymiar. Jego podejście do kobiecej cielesności było śmiałe, wyprzedzając epokę i kwestionując konserwatywne normy społeczne tamtych czasów.

Najsłynniejsze dzieła

Spośród bogatej spuścizny Gustava Klimta, kilka dzieł zyskało status arcydzieł o światowej renomie. Niewątpliwie do jego najbardziej rozpoznawalnych obrazów należy „Pocałunek” (The Kiss), ikoniczne przedstawienie intymnej więzi kochanków, oraz „Portret Adeli Bloch-Bauer I”, znany również jako „Złota Adela”. Inne znaczące prace, które świadczą o wszechstronności artysty, to m.in. „Judyta I” i „Danaë”, które potwierdzają jego mistrzostwo w ukazywaniu kobiecego piękna i erotyki.

Wpływy artystyczne

Gustav Klimt, będąc jednym z filarów secesji wiedeńskiej, czerpał inspiracje z różnorodnych źródeł. Spośród wszystkich artystów związanych z tym nurtem, to właśnie Klimt najsilniej inspirował się sztuką japońską. Jej unikalne metody kompozycyjne, płaskość formy i dekoracyjność znalazły odzwierciedlenie w jego własnych pracach. Ponadto, podróże do Wenecji i Rawenny otworzyły mu drogę do zachwytu nad bizantyjskimi mozaikami, które miały kluczowy wpływ na jego słynną „Złotą Fazę”.

Rodzina i życie prywatne Gustava Klimta

Dzieciństwo i rodzeństwo

Gustav Klimt był drugim z siedmiorga dzieci. Jego ojciec, Ernst Klimt Starszy, pracował jako grawer w złocie, co mogło mieć wpływ na późniejsze zamiłowanie syna do wykorzystywania złota w swoich pracach. Matka artysty, Anna Klimt, posiadała niespełnione ambicje artystyczne, chcąc zostać wykonawczynią muzyczną. Ta artystyczna atmosfera w domu z pewnością wpłynęła na rozwój talentów Gustava i jego braci.

Dzieciństwo Gustava Klimta upłynęło w trudnych warunkach materialnych. Rodzina Klimtów borykała się z ubóstwem, głównie z powodu trudności ojca ze znalezieniem stałego zatrudnienia. W latach 1862–1884, czyli przez ponad dwie dekady, rodzina była zmuszona do aż pięciu przeprowadzek, co świadczy o niestabilności ich sytuacji życiowej. Te doświadczenia z pewnością ukształtowały wrażliwość młodego artysty.

Tragedie rodzinne i bliskie relacje

Życie rodziny Klimtów naznaczone było tragicznymi wydarzeniami. W 1874 roku rodzina przeżyła śmierć pięcioletniej córki, Anny, co musiało być ogromnym ciosem. Najstarsza siostra Gustava, Klara, popadła w chorobę psychiczną, a matka artysty cierpiała na powracające, głębokie stany depresyjne. Te osobiste tragedie mogły wpłynąć na refleksyjny i często melancholijny charakter niektórych dzieł Klimta.

Gustav Klimt nie był jedynym artystycznie uzdolnionym członkiem rodziny. Jego bracia, Ernst i Georg, również przejawiali talenty artystyczne. W początkowym okresie swojej kariery, rodzeństwo Klimta często służyło mu jako modele, co świadczy o bliskich więziach i wzajemnym wsparciu w rozwijaniu pasji. Ernst, brat Gustava, był jego najbliższym współpracownikiem i współzałożycielem Spółki Artystów.

Na początku lat 90. XIX wieku Gustav Klimt poznał Emilie Louise Flöge, utalentowaną projektantkę mody. Stała się ona jego dożywotnią towarzyszką i bliską przyjaciółką. Ich relacja była niezwykle bliska i trwała przez całe życie artysty. Choć historycy sztuki przypuszczają, że ich związek mógł pozostać platoniczny, Emilie Flöge odegrała znaczącą rolę w życiu Klimta, zarówno jako muza, jak i wsparcie. Poprzez swoją pracę miała również wpływ na reformę ubioru kobiecego, promując luźne, artystyczne suknie, co wpisywało się w estetykę secesji.

Gustav Klimt prowadził aktywne życie osobiste, które obfitowało w liczne relacje z kobietami, w tym z wieloma swoimi modelkami. Według dostępnych faktów, był ojcem co najmniej czternastu dzieci. Ta sfera jego życia, choć mniej udokumentowana niż jego kariera artystyczna, świadczy o jego złożonej naturze i intensywnym doświadczaniu życia, które nierzadko znajdowało odzwierciedlenie w jego sztuce.

Kariera Gustava Klimta – kluczowe etapy

Edukacja i początki kariery

Droga Gustava Klimta do statusu wielkiego artysty rozpoczęła się w młodym wieku. W wieku 14 lat, w 1876 roku, rozpoczął naukę w wiedeńskiej Kunstgewerbeschule (Szkole Sztuk Stosowanych i Rzemiosła). Tam studiował malarstwo architektoniczne, zdobywając solidne podstawy techniczne i artystyczne, które posłużą mu w dalszej karierze. To właśnie w tej szkole zetknął się z różnymi formami sztuki, które później wpłynęły na jego unikalny styl.

Spółka Artystów i pierwsze sukcesy

W 1880 roku, wraz ze swoim bratem Ernstem oraz przyjacielem Franzem von Matschem, Gustav Klimt założył zespół artystyczny nazwany Spółką Artystów (Künstlercompagnie). Ta grupa realizowała liczne prestiżowe zlecenia, w tym prace dekoracyjne i malarskie, na przykład murale w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu. Współpraca ta pozwoliła młodym artystom zdobyć cenne doświadczenie i uznanie w wiedeńskim świecie sztuki.

Jednym z kluczowych momentów w karierze Gustava Klimta było ukończenie prac nad muralami w wiedeńskim Burgtheater w 1888 roku. Te ambitne projekty przyniosły mu znaczące uznanie i otworzyły drzwi do dalszych prestiżowych zamówień. Jako wyraz wdzięczności za jego talent i wkład, cesarz Franciszek Józef I uhonorował Klimta Złotym Krzyżem Zasługi, co było ważnym potwierdzeniem jego pozycji w artystycznym świecie.

Założenie Secesji Wiedeńskiej i „Złota Faza”

W 1897 roku Gustav Klimt stał się jednym z głównych inicjatorów powstania Secesji Wiedeńskiej, stowarzyszenia artystów, które miało na celu zerwanie z tradycyjnymi akademickimi kanonami sztuki i promowanie nowoczesnych form wyrazu. Klimt pełnił funkcję pierwszego prezesa tej organizacji oraz redaktora jej wpływowego pisma „Ver Sacrum”. Secesja Wiedeńska stała się platformą dla nowatorskich idei i kluczowym elementem w kształtowaniu wiedeńskiego modernizmu.

Okres twórczości Gustava Klimta znany jako „Złota Faza” to czas największego sukcesu komercyjnego i krytycznego artysty. Charakteryzował się on intensywnym wykorzystaniem płatków złota i inspiracjami sztuką bizantyjską, co nadało mu obrazom niezwykły blask i bogactwo. Podróże do Wenecji i Rawenny, gdzie Klimt zachwycił się mozaikami, miały kluczowy wpływ na ten styl. **To właśnie w tym okresie powstały jego najsłynniejsze dzieła, jak „Pocałunek” czy „Portret Adeli Bloch-Bauer I”.**

Metody pracy i styl Gustava Klimta

Gustav Klimt był malarzem niezwykle skrupulatnym i powolnym. Jego proces twórczy wymagał od modeli bardzo długich sesji pozowania, co świadczy o jego dążeniu do perfekcji i dogłębnego studiowania każdej postaci i kompozycji. Ta metodyczność, połączona z wizjonerstwem, pozwoliła mu tworzyć dzieła o niezwykłej głębi i wyrazistości. Klimt był znany z tego, że skupiał się niemal wyłącznie na sztuce i rodzinie, unikając życia kawiarnianego i towarzyskich spotkań z innymi artystami, co pozwalało mu na pełne poświęcenie się swojej pasji.

Kontrowersje i skandale w twórczości Klimta

Skandal na Uniwersytecie Wiedeńskim

W 1894 roku Gustav Klimt otrzymał prestiżowe zlecenie na stworzenie serii obrazów do auli Uniwersytetu Wiedeńskiego, znanych jako „Obrazy Wydziałowe”. Po ich ukończeniu, dzieła wywołały skandal na skalę ogólnonarodową. Uznano je za zbyt radykalne, pornograficzne i nieodpowiednie dla instytucji akademickiej. **Obrazy te, przedstawiające alegorie filozofii, medycyny i prawa, zostały odebrane jako zbyt śmiałe w swoim erotyzmie i pesymistycznym spojrzeniu na ludzką egzystencję.**

Rezygnacja z zamówień publicznych

W wyniku fali krytyki i publicznego oburzenia po skandalu uniwersyteckim, Gustav Klimt podjął drastyczną decyzję o nieprzyjmowaniu więcej żadnych publicznych zleceń. To wydarzenie miało ogromny wpływ na dalszą ścieżkę kariery artysty, zmuszając go do poszukiwania prywatnych mecenasów i skupienia się na dziełach o bardziej osobistym charakterze. Mimo to, jego wpływ na sztukę pozostał niezmienny.

Prowokacyjne tytuły i erotyczne rysunki

Gustav Klimt znany był ze swojego poczucia humoru i skłonności do prowokacji. W 1902 roku, chcąc wyrazić swoje niezadowolenie z krytyki, jaką spotykała jego twórczość, planował zatytułować jeden ze swoich obrazów (przedstawiający nagą kobietę wypinającą się do widza) „Moim krytykom”. Chociaż ostatecznie obraz ten nie został opublikowany pod takim tytułem, świadczy to o jego odwadze i gotowości do konfrontacji z opinią publiczną. Dodatkowo, publikacja teczki „Dwadzieścia pięć rysunków” w 1906 roku wywołała kolejne kontrowersje. **Zbiór ten zawierał przedstawienia nagich kobiet w scenach masturbacji lub w intymnych objęciach safickich, potwierdzając reputację Klimta jako artysty niebojącego się przekraczać konwencjonalnych granic.**

Nagrody i wyróżnienia Gustava Klimta

Życie prywatne i rodzina

Dzieciństwo i rodzeństwo

Gustav Klimt był drugim z siedmiorga dzieci. Jego ojciec, Ernst Klimt Starszy, pracował jako grawer w złocie, co mogło mieć wpływ na późniejsze zamiłowanie syna do wykorzystywania złota w swoich pracach. Matka artysty, Anna Klimt, posiadała niespełnione ambicje artystyczne, chcąc zostać wykonawczynią muzyczną. Ta artystyczna atmosfera w domu z pewnością wpłynęła na rozwój talentów Gustava i jego braci.

Dzieciństwo Gustava Klimta upłynęło w trudnych warunkach materialnych. Rodzina Klimtów borykała się z ubóstwem, głównie z powodu trudności ojca ze znalezieniem stałego zatrudnienia. W latach 1862–1884, czyli przez ponad dwie dekady, rodzina była zmuszona do aż pięciu przeprowadzek, co świadczy o niestabilności ich sytuacji życiowej. Te doświadczenia z pewnością ukształtowały wrażliwość młodego artysty.

Tragedie rodzinne i bliskie relacje

Życie rodziny Klimtów naznaczone było tragicznymi wydarzeniami. W 1874 roku rodzina przeżyła śmierć pięcioletniej córki, Anny, co musiało być ogromnym ciosem. Najstarsza siostra Gustava, Klara, popadła w chorobę psychiczną, a matka artysty cierpiała na powracające, głębokie stany depresyjne. Te osobiste tragedie mogły wpłynąć na refleksyjny i często melancholijny charakter niektórych dzieł Klimta.

Gustav Klimt nie był jedynym artystycznie uzdolnionym członkiem rodziny. Jego bracia, Ernst i Georg, również przejawiali talenty artystyczne. W początkowym okresie swojej kariery, rodzeństwo Klimta często służyło mu jako modele, co świadczy o bliskich więziach i wzajemnym wsparciu w rozwijaniu pasji. Ernst, brat Gustava, był jego najbliższym współpracownikiem i współzałożycielem Spółki Artystów.

Na początku lat 90. XIX wieku Gustav Klimt poznał Emilie Louise Flöge, utalentowaną projektantkę mody. Stała się ona jego dożywotnią towarzyszką i bliską przyjaciółką. Ich relacja była niezwykle bliska i trwała przez całe życie artysty. Choć historycy sztuki przypuszczają, że ich związek mógł pozostać platoniczny, Emilie Flöge odegrała znaczącą rolę w życiu Klimta, zarówno jako muza, jak i wsparcie. Poprzez swoją pracę miała również wpływ na reformę ubioru kobiecego, promując luźne, artystyczne suknie, co wpisywało się w estetykę secesji.

Gustav Klimt prowadził aktywne życie osobiste, które obfitowało w liczne relacje z kobietami, w tym z wieloma swoimi modelkami. Według dostępnych faktów, był ojcem co najmniej czternastu dzieci. Ta sfera jego życia, choć mniej udokumentowana niż jego kariera artystyczna, świadczy o jego złożonej naturze i intensywnym doświadczaniu życia, które nierzadko znajdowało odzwierciedlenie w jego sztuce.

Najważniejsze dzieła Gustava Klimta

• „Pocałunek” (The Kiss)
• „Portret Adeli Bloch-Bauer I”
• „Judyta I”
• „Danaë”

Wpływy artystyczne i inspiracje

Gustav Klimt, będąc jednym z filarów secesji wiedeńskiej, czerpał inspiracje z różnorodnych źródeł. Spośród wszystkich artystów związanych z tym nurtem, to właśnie Klimt najsilniej inspirował się sztuką japońską. Jej unikalne metody kompozycyjne, płaskość formy i dekoracyjność znalazły odzwierciedlenie w jego własnych pracach. Ponadto, podróże do Wenecji i Rawenny otworzyły mu drogę do zachwytu nad bizantyjskimi mozaikami, które miały kluczowy wpływ na jego słynną „Złotą Fazę”.

Zdrowie i śmierć artysty

Rok 1918 przyniósł tragiczne wydarzenia w życiu Gustava Klimta. 11 stycznia doznał udaru mózgu, który spowodował paraliż prawej strony ciała, znacząco ograniczając jego zdolność do malowania. Ten wypadek był zapowiedzią zbliżającego się końca jego życia i twórczości.

Gustav Klimt zmarł **6 lutego 1918 roku** w Wiedniu w wieku 55 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci było zapalenie płuc, wywołane przez epidemię grypy hiszpanki, która przetrzebiła Europę w tamtym okresie. Artysta opuścił świat w szczytowym momencie swojej kariery, pozostawiając po sobie bogatą spuściznę.

Gustav Klimt został pochowany na cmentarzu Hietzing w Wiedniu. W chwili jego śmierci w jego pracowni znajdowało się wiele niedokończonych dzieł, co świadczy o jego nieustającej aktywności twórczej do samego końca życia i intensywności jego procesu twórczego. Te niedokończone płótna stanowią dowód jego intensywnego procesu twórczego i głębokiego zaangażowania w sztukę.

Ciekawostki z życia Gustava Klimta

• Podczas pracy Klimt zazwyczaj nosił sandały i długą, luźną szatę (rodzaj kitla), pod którą nie zakładał żadnej bielizny.
• Podczas letnich wakacji nad jeziorem Attersee lokalni mieszkańcy nazywali go „Waldschrat” (leśny demon) ze względu na jego intensywność i pustelniczy tryb życia.
• Klimt twierdził, że nigdy nie namalował autoportretu, ponieważ uważał siebie za mało interesujący temat.
• Istnieje przypuszczenie, że Klimt malował swoje pejzaże znad Attersee przy użyciu teleskopu, co tłumaczyłoby charakterystyczne spłaszczenie perspektywy.
• Wiele ważnych prac Klimta, w tym trzy obrazy uniwersyteckie, zostało zniszczonych w maju 1945 roku przez wycofujące się wojska niemieckie.
• W 2006 roku „Portret Adeli Bloch-Bauer I” został sprzedany za rekordową wówczas kwotę 135 milionów dolarów.
• Złota faza była wynikiem podróży do Wenecji i Rawenny, gdzie artysta zachwycił się mozaikami.
• Klimt był ulubionym portrecistą zamożnych wiedeńskich dam, które cierpliwie znosiły jego trudny charakter pracy.
• Mimo sławy, Klimt rzadko wypowiadał się publicznie o swojej sztuce, woląc, by przemawiały za niego obrazy.
• Jako syn grawera, Klimt zawsze przywiązywał ogromną wagę do rzemieślniczej precyzji wykonania ram i detali.
• Poprzez relację z Emilie Flöge, Klimt miał wpływ na reformę ubioru kobiecego, promując luźne, artystyczne suknie.
• Jego dzieła są nasycone symbolami życia, śmierci, miłości i odrodzenia.
• W chwili śmierci w jego pracowni znajdowało się wiele płócien w różnym stadium zaawansowania, co pokazuje jego intensywny proces twórczy do samego końca.
• Przez całe życie musiał mierzyć się z atakami konserwatywnej części społeczeństwa, która zarzucała mu niemoralność.
• Jego styl ewoluował od akademickiego realizmu, przez złotą fazę, aż po bardziej ekspresyjne i kolorowe dzieła z ostatniego okresu życia.
• Obraz „Pocałunek” stał się ikoną kultury popularnej, symbolizując uniwersalną miłość i jedność kochanków.
• Jego prace były chętnie kupowane przez żydowską inteligencję i przemysłowców w Wiedniu.
• Klimt otworzył drogę dla austriackiego ekspresjonizmu, inspirując takich artystów jak Egon Schiele czy Oskar Kokoschka.
• Jezioro Attersee było dla niego głównym źródłem inspiracji pejzażowej, gdzie spędzał niemal każde lato.
• Jako redaktor pisma „Ver Sacrum” dbał o to, by każdy numer był spójnym dziełem sztuki graficznej.
• Choć za życia budził kontrowersje, dziś uznawany jest za narodowy skarb Austrii.
• Jego ornamentyka do dziś inspiruje projektantów biżuterii, tkanin i przedmiotów użytkowych.

Warto wiedzieć: Skandal na Uniwersytecie Wiedeńskim, wywołany przez tzw. „Obrazy Wydziałowe”, doprowadził do tego, że Gustav Klimt zdecydował się nie przyjmować więcej żadnych zamówień publicznych, co wpłynęło na jego dalszą karierę i skupienie się na prywatnych mecenasach.

Gustav Klimt pozostawił po sobie dziedzictwo mistrza secesji, którego dzieła, od symbolicznych portretów po złote pejzaże, wciąż fascynują swoim pięknem i głębią. Jego życie, choć naznaczone zarówno sukcesami, jak i kontrowersjami, stanowi nieodłączny element historii sztuki XX wieku, a jego unikalny styl do dziś inspirować może kolejne pokolenia artystów i miłośników sztuki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Klimt