Heidegger: Martin Heidegger, filozofia i sens bycia

0

Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, to postać monumentalna dla filozofii XX wieku. Ten niemiecki myśliciel, który zmarł w wieku 86 lat, 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, jest autorem przełomowego dzieła „Bycie i czas”, które na zawsze zmieniło oblicze ontologii i egzystencjalizmu. Jego życie, głęboko naznaczone zarówno poszukiwaniami intelektualnymi, jak i burzliwymi wydarzeniami historycznymi, w tym kontrowersyjnym zaangażowaniem politycznym, wciąż budzi gorące debaty. Heidegger, który miał żonę Elfride i dzieci, pozostawił po sobie dziedzictwo filozoficzne o niekwestionowanej wadze, stanowiące kamień węgielny dla współczesnej myśli.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W momencie śmierci miał 86 lat.
• Żona/Mąż: Elfride Heidegger (z domu Petri).
• Dzieci: Dwóch synów: Jörg i Hermann.
• Zawód: Filozof, profesor uniwersytecki.
• Główne osiągnięcie: Autor fundamentalnego dzieła „Bycie i czas” (Sein und Zeit), które zrewolucjonizowało ontologię.

Podstawowe Informacje Biograficzne

Dane osobowe i pochodzenie

Martin Heidegger przyszedł na świat 26 września 1889 roku w Meßkirch, niewielkiej, wiejskiej miejscowości w Wielkim Księstwie Badenii. Jego rodzina pielęgnowała katolickie tradycje, a ojciec, Friedrich Heidegger, pełnił funkcję zakrystiana w lokalnym kościele. To wczesne środowisko, przesiąknięte religijnością, stanowiło jeden z pierwszych impulsów dla jego późniejszych rozważań nad istotą bycia i ludzką kondycją. Zmarł 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat, pozostawiając po sobie bogate, aczkolwiek kontrowersyjne dziedzictwo.

Tożsamość filozoficzna i obszary zainteresowań

Heidegger jest uznawany za jednego z najwybitniejszych niemieckich filozofów XX wieku, którego myśl wywarła ogromny wpływ na rozwój fenomenologii, hermeneutyki, egzystencjalizmu oraz filozofii technologii. Jego zainteresowania obejmowały szerokie spektrum zagadnień, od metafizyki i ontologii, po sztukę, religię i język. Filozof ten nie ograniczał się do wąskich ram jednej dyscypliny, lecz dążył do zgłębienia najbardziej fundamentalnych pytań dotyczących istnienia i sensu bycia.

Wykształcenie akademickie

Droga naukowa Martina Heideggera rozpoczęła się na Uniwersytecie we Fryburgu. Tam w 1914 roku obronił pracę doktorską, a dwa lata później, w 1916 roku, uzyskał stopień doktora habilitowanego. To solidne przygotowanie akademickie stało się fundamentem dla jego późniejszych, rewolucyjnych prac, które na zawsze odmieniły oblicze filozofii. Uniwersytet we Fryburgu był miejscem, gdzie jego intelektualny rozwój nabierał tempa, przygotowując go do objęcia czołowej roli w świecie akademickim.

Życie Prywatne i Rodzina Martina Heideggera

Pochodzenie i rodzina

Martin Heidegger wychowywał się w rodzinie o silnych korzeniach katolickich. Jego ojciec, Friedrich Heidegger, pracował jako zakrystian, co nadawało domowi atmosferę religijnej tradycji. Matką Martina była Johanna (z domu Kempf). Wczesne doświadczenia wychowawcze w tym środowisku stanowiły ważny element jego formacji, choć jego późniejsze zainteresowania filozoficzne wykraczały poza ramy dogmatyki religijnej, skupiając się na uniwersalnych pytaniach egzystencjalnych.

Wczesne powołanie i problemy zdrowotne

W 1903 roku, w wieku zaledwie 14 lat, Heidegger rozpoczął przygotowania do stanu duchownego. W 1909 roku wstąpił do seminarium jezuickiego, jednak jego pobyt tam był krótki – po kilku tygodniach został zwolniony z powodu problemów z sercem. To przedwczesne zakończenie drogi religijnej mogło wpłynąć na jego późniejsze refleksje nad kruchością ludzkiej egzystencji i kondycją człowieka.

Relacja z Hannah Arendt i małżeństwo

Jedną z najbardziej znanych i jednocześnie złożonych relacji w życiu Heideggera była jego więź z Hannah Arendt, która w latach 1924–1928 była jego studentką. Łączyła ich głęboka relacja osobista i intelektualna, która wywarła znaczący wpływ na oboje. Poza tym, w 1917 roku Martin Heidegger poślubił Elfride Petri, z którą miał dwóch synów: Jörga i Hermanna. Jego życie rodzinne stanowiło ważny kontekst dla jego intensywnej pracy intelektualnej.

Kariera Akademicka i Filozoficzna

Początki kariery naukowej

Po porzuceniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger skierował swoje zainteresowania ku filozofii współczesnej. Kluczową inspiracją dla jego wczesnych prac stały się dzieła Edmunda Husserla, założyciela fenomenologii. Pod wpływem tych idei, Heidegger zaczął rozwijać własne, unikalne podejście do problematyki bycia i ludzkiej egzystencji, kładąc podwaliny pod swoje przyszłe, przełomowe teorie. Ten zwrot ku filozofii okazał się decydujący dla jego dalszej kariery naukowej.

Przełomowe dzieło „Bycie i czas”

W 1927 roku Martin Heidegger opublikował swoje najważniejsze i najbardziej wpływowe dzieło – „Sein und Zeit” (Bycie i czas). Choć pierwotnie miało ono służyć uzyskaniu kwalifikacji profesorskich, natychmiast przyniosło mu międzynarodową sławę i ugruntowało pozycję czołowego intelektualisty epoki. „Bycie i czas” to próba fundamentalnego przemyślenia problemu bycia, analizująca ludzką egzystencję (Dasein) jako punkt wyjścia do zrozumienia sensu bycia. Jest to dzieło, które na zawsze zmieniło oblicze filozofii XX wieku. Publikacja „Bycia i czasu” w 1927 roku była kluczowym momentem w karierze Heideggera.

Kariera akademicka – kluczowe etapy

Kariera akademicka Martina Heideggera była pełna prestiżowych stanowisk i dynamicznego rozwoju:

• 1923 rok: Objął stanowisko profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie w Marburgu.
• 1928 rok: Przejął katedrę filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, zastępując na tym stanowisku swojego mentora, Edmunda Husserla.
• 1933 rok: Został wybrany na rektora Uniwersytetu we Fryburgu, co zbiegło się z jego zaangażowaniem politycznym.
• Do 1958 roku: Po zakończeniu okresu zakazu nauczania, powrócił na uczelnię i wykładał jako profesor emerytowany.

Rektorat i polityka

Szczyt zaangażowania Martina Heideggera w politykę przypadł na okres jego rektoratu na Uniwersytecie we Fryburgu, który rozpoczął się 21 kwietnia 1933 roku. Pełnił tę funkcję przez rok, do kwietnia 1934 roku. W tym czasie aktywnie wspierał politykę narodowosocjalistyczną, próbując dostosować program uniwersytecki do ideologii reżimu. Jego rektorat stał się symbolem złożonej i kontrowersyjnej relacji filozofa z narodowym socjalizmem, która do dziś budzi liczne pytania i debatę. Jego rektorat rozpoczął się w 1933 roku i trwał przez rok.

Główne Dzieła i Osiągnięcia Filozoficzne

Przełomowe dzieło „Bycie i czas”

Najważniejszym dziełem Martina Heideggera jest bez wątpienia „Sein und Zeit” (Bycie i czas), opublikowane w 1927 roku. Ta monumentalna praca stanowi próbę fundamentalnego ponownego przemyślenia pytania o sens bycia. Heidegger wprowadza w niej analizę bycia-tu-oto (Dasein) jako kluczowego bytu, poprzez którego możliwe jest uchwycenie bycia w ogóle. Książka ta nie tylko przyniosła mu międzynarodową sławę, ale również zrewolucjonizowała sposób myślenia o problemie bycia i egzystencji, stając się kamieniem węgielnym filozofii XX wieku. Warto wiedzieć: publikacja „Bycia i czasu” w 1927 roku była kluczowym momentem w karierze Heideggera.

Wprowadzone pojęcia filozoficzne

Myśl filozoficzna Martina Heideggera charakteryzuje się unikalną terminologią, która zrewolucjonizowała sposób postrzegania ludzkiej egzystencji i bycia. Do najważniejszych wprowadzonych przez niego pojęć należą: „Dasein”, które oznacza specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, odróżniający się od innych bytów swoją zdolnością do refleksji nad własnym istnieniem; oraz koncepcja „bycia-w-świecie”, która podkreśla nierozerwalny związek człowieka z otaczającą go rzeczywistością. Te pojęcia, wraz z analizą „czasowości” i „nicości”, stanowią rdzeń jego ontologicznego projektu, mającego na celu ponowne postawienie fundamentalnego pytania: „czym jest byt?”. Jego filozofia jest próbą uchwycenia „jestestwo”, które często bywało zapominane przez tradycyjną ontologię i metafizykę. Heidegger określał siebie jako badacza „problemu bycia”, a jego prace stanowią próbę ponownego otwarcia tej fundamentalnej kwestii. Jego analizy dotyczą bycia bytu, bycia Dasein i możliwości bycia. Jest to niemiecki filozof, którego myśl filozoficzna heideggera stała się podstawą dla wielu późniejszych kierunków filozoficznych, w tym dla heideggerian i egzystencjalizmu. Jego metoda polega na próbie „doświadczać” bycia, wykraczać poza zwykłe pojmowanie bytu i analizować egzystować w sposób fundamentalny.

Dorobek naukowy i publikacje

Dorobek naukowy Martina Heideggera jest niezwykle obszerny i zróżnicowany. Oprócz przełomowego „Bycia i czasu”, jego druga najważniejsza praca, „Przyczynki do filozofii”, napisana w latach 1936–1937, została opublikowana dopiero w 1989 roku, czyli 13 lat po jego śmierci. Pod koniec życia Heidegger zaplanował wydanie zbiorowe swoich dzieł. Do 2019 roku edycja ta liczyła już ponad 100 tomów i była bliska ukończenia, co świadczy o ogromie jego twórczości. Ten monumentalny projekt wydawniczy świadczy o ogromie jego twórczości i jego dążeniu do uporządkowania i przedstawienia swojej myśli w kompleksowy sposób. Wydanie to stanowi nieocenione źródło dla badaczy i studentów zainteresowanych filozofią heideggera, pozwalając na pełne zanurzenie się w jego złożonym świecie idei.

Martin Heidegger w Kontekście Politycznym i Historycznym

Służba wojskowa

Podczas I wojny światowej Martin Heidegger służył w wojsku. W ostatnim roku konfliktu, przez dziesięć miesięcy, pełnił służbę jako żołnierz. Ze względu na stan zdrowia, uznano go za niezdolnego do walki na froncie, dlatego służył w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim. Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, został powołany do Volkssturmu, formacji paramilitarnej. Przydzielono go do kopania rowów przeciwpancernych wzdłuż Renu, co stanowiło bezpośrednie zaangażowanie w działania wojenne.

Przynależność partyjna i zaangażowanie polityczne

Zaangażowanie Martina Heideggera w politykę narodowosocjalistyczną stanowi jedną z najbardziej kontrowersyjnych kart w jego biografii. 1 maja 1933 roku, zaledwie trzy miesiące po dojściu Hitlera do władzy, Heidegger wstąpił do partii nazistowskiej (NSDAP) i pozostał jej członkiem aż do końca wojny w 1945 roku. W listopadzie 1933 roku podpisał „Ślubowanie wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”, publicznie deklarując swoje poparcie dla reżimu. Jego aspiracje do roli głównego filozofa partii nazistowskiej napotkały jednak opór ze strony Alfreda Rosenberga, który również ubiegał się o tę pozycję.

Okres powojenny i proces denazyfikacji

Po zakończeniu II wojny światowej, Heidegger stanął przed konsekwencjami swojego zaangażowania politycznego. Francuskie władze okupacyjne zakazały mu nauczania i uczestnictwa w życiu uniwersyteckim. W 1949 roku, po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych, został ostatecznie sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk/poplecznik), co oznaczało, że nie był uznawany za głównego sprawcę zbrodni, ale raczej za osobę, która nie sprzeciwiała się reżimowi. Mimo to, zakaz nauczania pozostał w mocy przez pewien czas, a jego powrót na uczelnię nastąpił dopiero w semestrze zimowym 1950–51.

Kontrowersje i Skandale związane z Martinem Heideggerem

Relacje z nazizmem

Największą i najbardziej bolesną kontrowersją związaną z życiem i twórczością Martina Heideggera jest jego głębokie zaangażowanie w ruch narodowosocjalistyczny. Wstąpienie do NSDAP w 1933 roku i podpisanie ślubowania wierności Hitlerowi stanowi dowód na jego poparcie dla reżimu. Choć jego późniejsze prace filozoficzne zdają się odcinać od bezpośredniej ideologii nazistowskiej, jego postawa w okresie rektoralnym i jego milczenie w wielu kwestiach po wojnie budzą nadal gorące dyskusje. Filozofia, która miała analizować bycie i egzystencję, została w jego osobie skompromitowana przez polityczne wybory.

Wywiad dla „Der Spiegel”

W 1966 roku Martin Heidegger udzielił słynnego wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym próbował uzasadnić swoje wcześniejsze poparcie dla nazizmu. Zgodnie z jego wolą, tekst wywiadu, zatytułowany „Tylko Bóg może nas uratować”, został opublikowany dopiero pięć dni po jego śmierci w 1976 roku. Ten wywiad, podobnie jak większość jego działań w okresie wojny, stanowi źródło dalszych kontrowersji i analiz, próbujących zrozumieć motywacje i postawę filozofa w kluczowych momentach historii Niemiec. Jest to ważny dokument pozwalający rzucić światło na złożoność jego postaci.

Relacja z Alfredem Rosenbergiem

W ramach swoich aspiracji politycznych, Martin Heidegger aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej. Jednakże, jego dążenia zostały znacząco ograniczone przez silny opór ze strony Alfreda Rosenberga, prominentnego ideologa nazizmu, który sam ubiegał się o tę pozycję. To rywalizacja między tymi dwiema postaciami wpłynęła na zakres wpływu Heideggera na kształtowanie nazistowskiej ideologii filozoficznej. Mimo wszystko, jego zaangażowanie i próby wpłynięcia na politykę tamtych czasów pozostają faktem historycznym, który nie może zostać pominięty.

Ciekawostki i Dodatkowe Informacje o Martinie Heideggerze

Miejsce pracy twórczej

Większość swojego przełomowego dzieła „Bycie i czas” Martin Heidegger napisał w swojej wakacyjnej chacie, położonej w malowniczej miejscowości Todtnauberg. To właśnie tam, w otoczeniu gór, w atmosferze spokoju i kontemplacji, powstawały fundamenty jego filozofii. Miejsce to symbolizuje jego potrzebę oderwania od zgiełku codzienności, aby móc w pełni skupić się na zgłębianiu najgłębszych pytań dotyczących bycia i ludzkiej egzystencji. Widok na góry stanowił dla niego inspirację i tło dla jego głębokich refleksji.

Dzieła pośmiertne

Twórczość Martina Heideggera nie ogranicza się jedynie do publikacji za jego życia. Jego druga najważniejsza praca, „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie), napisana w latach 1936–1937, została opublikowana dopiero w 1989 roku, czyli 13 lat po jego śmierci. To odkrycie pośmiertnych manuskryptów rzuciło nowe światło na rozwój jego myśli, pokazując, jak głęboko analizował on problemy bycia i historii bycia. Publikacja tego dzieła była znaczącym wydarzeniem w świecie filozofii, otwierając nowe perspektywy interpretacyjne.

Ogromny dorobek

Pod koniec życia Martin Heidegger zaplanował wydanie zbiorowe swoich dzieł, które miało objąć całość jego dorobku filozoficznego. Do 2019 roku edycja ta liczyła już ponad 100 tomów i była bliska ukończenia, co świadczy o ogromie jego twórczości. Ten monumentalny projekt wydawniczy świadczy o ogromie jego twórczości i jego dążeniu do uporządkowania i przedstawienia swojej myśli w kompleksowy sposób. Wydanie to stanowi nieocenione źródło dla badaczy i studentów zainteresowanych filozofią heideggera, pozwalając na pełne zanurzenie się w jego złożonym świecie idei.

Wpływ na uczniów i innych myślicieli

Martin Heidegger był nie tylko wybitnym teoretykiem, ale również inspirującym nauczycielem. Był mentorem wielu wybitnych myślicieli, którzy mimo politycznych różnic i późniejszych krytyk, pozostawali pod głębokim wpływem jego myśli. Wśród jego uczniów znaleźli się między innymi:

• Herbert Marcuse
• Hans-Georg Gadamer
• Hannah Arendt
• Emmanuel Levinas

Ich prace, często rozwijające lub polemizujące z myślami Heideggera, stanowią dowód na jego trwały i wszechstronny wpływ na filozofię XX i XXI wieku. Dzieło heideggera inspirowało wielu, w tym jean-paul sartre, choć ten ostatni rozwijał egzystencjalizm w nieco innym kierunku. Jego myśl filozoficzna jest fundamentem dla wielu nurtów w filozofii xx wieku.

Terminologia i kluczowe koncepcje

Martin Heidegger wprowadził do filozofii wiele unikalnych i rewolucyjnych pojęć, które zrewolucjonizowały sposób myślenia o ludzkiej egzystencji i byciu. Do najważniejszych z nich należą:

• Dasein: Specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, który jest „byciem-w-świecie”.
• Bycie-w-świecie: Koncepcja podkreślająca nierozerwalny związek człowieka z otaczającą go rzeczywistością.

Te pojęcia, wraz z analizą „czasowości” i „nicości”, stanowią rdzeń jego ontologicznego projektu, mającego na celu ponowne postawienie fundamentalnego pytania: „czym jest byt?”. Jego filozofia jest próbą uchwycenia „jestestwo”, które często bywało zapominane przez tradycyjną ontologię i metafizykę. Heidegger określał siebie jako badacza „problemu bycia”, a jego prace stanowią próbę ponownego otwarcia tej fundamentalnej kwestii. Jego analizy dotyczą bycia bytu, bycia Dasein i możliwości bycia. Jest to niemiecki filozof, którego myśl filozoficzna heideggera stała się podstawą dla wielu późniejszych kierunków filozoficznych, w tym dla heideggerian i egzystencjalizmu. Jego metoda polega na próbie „doświadczać” bycia, wykraczać poza zwykłe pojmowanie bytu i analizować egzystować w sposób fundamentalny.

Tabela: Kluczowe Daty z Życia i Kariery Martina Heideggera

Kontekst Historyczny

Martin Heidegger tworzył i działał w burzliwych czasach historii Niemiec i Europy. Jego życie obejmuje okres od Cesarstwa Niemieckiego, przez Republikę Weimarską, dojście do władzy narodowych socjalistów i II wojnę światową, aż po powojenny podział Niemiec.

• W 1889 roku, w którym urodził się Heidegger, Niemcy były potęgą europejską pod rządami cesarza Wilhelma II.
• Jego wstąpienie do NSDAP w 1933 roku zbiegło się z przejęciem władzy przez Adolfa Hitlera, co zapoczątkowało okres dyktatury i prześladowań.
• Okres jego rektoratu na Uniwersytecie we Fryburgu (1933-1934) przypada na wczesny etap budowy państwa narodowosocjalistycznego.
• Jego służba wojskowa w I wojnie światowej (1914-1918) i zaangażowanie w Volkssturm pod koniec II wojny światowej (1939-1945) bezpośrednio wpisują go w kontekst militarnych konfliktów XX wieku.
• Proces denazyfikacji po wojnie odzwierciedlał powojenne dążenia do rozliczenia się z przeszłością nazistowską w Niemczech.

Warto wiedzieć: Pomimo kontrowersji związanych z jego życiem, dzieła Martina Heideggera pozostają fundamentalnym punktem odniesienia w filozofii, zachęcając do głębokiej refleksji nad istotą bycia i ludzką egzystencją.

Martin Heidegger, jako jeden z najważniejszych filozofów XX wieku, pozostawił po sobie dzieło o ogromnym wpływie, które wciąż prowokuje do dyskusji zarówno w sferze intelektualnej, jak i etycznej. Jego kluczowe prace, takie jak „Bycie i czas”, oraz wprowadzone przez niego pojęcia, takie jak „Dasein”, kształtują współczesne rozumienie ludzkiej egzystencji i problematyki bycia. Jego życie, od narodzin w Meßkirch po śmierć w wieku 86 lat, stanowi fascynujący przykład intelektualnego geniuszu uwikłanego w złożone realia historyczne.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger