Jack Lemmon: Biografia, kariera i filmografia legendy Hollywood

0

Jack Lemmon, urodzony 8 lutego 1925 roku jako John Uhler Lemmon III, był jednym z najbardziej wszechstronnych i utytułowanych aktorów w historii Hollywood. Na styczeń 2026 roku ma 100 lat. Zasłynął jako mistrz zarówno ról dramatycznych, jak i komediowych, zyskując miano „najbardziej utytułowanego tragikomika swoich czasów”. Był dwukrotnie żonaty: z Cynthią Stone, z którą miał syna Chrisa, oraz z aktorką Felicią Farr, z którą wychował córkę Courtney. Lemmon, absolwent prestiżowego Uniwersytetu Harvarda, pozostawił po sobie bogatą filmografię, w tym kultowe dzieła takie jak „Pół żartem, pół serio” czy „Ocalić tygrysa”, za który otrzymał Oscara.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku ma 100 lat.
• Żona/Mąż: Cynthia Stone (pierwsza żona), Felicia Farr (druga żona).
• Dzieci: Syn Chris Lemmon, córka Courtney.
• Zawód: Aktor, producent, reżyser.
• Główne osiągnięcie: Dwukrotny zdobywca Oscara, uznawany za jednego z najlepszych aktorów wszech czasów.

Dane biograficzne

Jack Lemmon, którego pełne imię brzmiało John Uhler Lemmon III, urodził się 8 lutego 1925 roku w nietypowych okolicznościach – w windzie szpitala Newton-Wellesley w Newton, w stanie Massachusetts. Aktor zmarł 27 czerwca 2001 roku w Los Angeles, w wieku 76 lat. Miejsce jego spoczynku to cmentarz Westwood Village Memorial Park Cemetery w Los Angeles, gdzie został pochowany obok swojego wieloletniego przyjaciela i partnera ekranowego, Waltera Matthau. W styczniu 2026 roku minie blisko 24,5 roku od jego śmierci.

Edukacja i początki kariery

Jack Lemmon był absolwentem prestiżowego Uniwersytetu Harvarda, rocznik 1947, gdzie uzyskał stopień Bachelor of Arts (AB) w dziedzinie nauk o służbie wojennej. W trakcie studiów posługiwał się pseudonimami, takimi jak Timothy Orange, aby móc występować w przedstawieniach na Harvardzie, gdy był objęty zakazem występów z powodu nadzoru akademickiego. Fakt ten świadczy o jego wczesnej determinacji i pasji do aktorstwa, mimo przeszkód.

Rodzina i życie prywatne Jacka Lemmona

Dzieciństwo i rodzice

Jack Lemmon był jedynym dzieckiem Mildred Burgess (z domu LaRue) i Johna Uhlera Lemmona Jr. Jego ojciec pełnił ważną funkcję wiceprezesa ds. sprzedaży w firmie Doughnut Corporation of America. Wczesne lata życia Jacka, choć pozbawione rodzeństwa, były wypełnione wsparciem rodzicielskim, które z pewnością wpłynęło na jego dalszy rozwój. Jego matka, Mildred, była postacią na tyle inspirującą, że Lemmon w jednej ze swoich najsłynniejszych ról w filmie „Pół żartem, pół serio” naśladował jej osobowość.

Pierwsze małżeństwo i syn

Pierwszą żoną Jacka Lemmona była Cynthia Stone. Ceremonia ślubna odbyła się w 1950 roku, jednak małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1956 roku. Z tego związku narodził się syn pary, Chris Lemmon. Chris Lemmon podążył śladami ojca i również został aktorem, kontynuując rodzinne dziedzictwo w świecie filmu. Ich relacja z ojcem z pewnością była ważnym elementem życia aktora.

Drugie małżeństwo i córka

Drugą żoną Jacka Lemmona była ceniona aktorka Felicia Farr. Para pobrała się w 1962 roku i ich związek trwał nieprzerwanie aż do śmierci aktora w 2001 roku. To małżeństwo okazało się niezwykle trwałe i stanowiło ostoję stabilizacji w życiu zawodowym i prywatnym Lemmona. Z Felicią Farr doczekał się córki Courtney, która wniosła radość i nowe doświadczenia do życia rodzinnego pary.

Kariera zawodowa Jacka Lemmona

Wszechstronność aktorska

Jack Lemmon był powszechnie uznawany za jednego z najbardziej wszechstronnych aktorów swojej epoki. Posiadał niezwykłą umiejętność przechodzenia od ról dramatycznych do komediowych z równą biegłością, co zyskało mu zasłużony przydomek „najbardziej utytułowanego tragikomika swoich czasów”. Jego talent pozwalał mu wcielać się w szerokie spektrum postaci, od wzruszających bohaterów po zabawne, często nieporadne osobowości, z którymi widzowie mogli się łatwo identyfikować.

Przełomowe role i współpraca z Billym Wilderem

Przełomem w karierze Jacka Lemmona okazała się rola Ensinga Pulvera w filmie „Mister Roberts” z 1955 roku. Za tę kreację otrzymał swojego pierwszego Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego, grając u boku takich legend jak Henry Fonda i James Cagney. Jego współpraca z legendarnym reżyserem Billym Wilderem była niezwykle owocna. Przez dekady pracowali razem przy siedmiu filmach, zaczynając od kultowego „Pół żartem, pół serio” (1959). W tym ostatnim filmie Lemmon przez 80% czasu ekranowego występował w kobiecym przebraniu, naśladując osobowość swojej matki, co tylko podkreśla jego odwagę i talent do transformacji. Ich wspólne dzieła, takie jak „Garsoniera”, „Słodka Irma” czy „Chiński syndrom”, na trwałe wpisały się w historię kina.

Ikoniczny duet z Walterem Matthau

Jack Lemmon stworzył jeden z najsłynniejszych duetów w historii Hollywood z Walterem Matthau. Ich ekranowa chemia była tak silna, że ich współpraca objęła aż 10 wspólnych filmów w latach 1966–1998. Najbardziej zapadające w pamięć produkcje to niezapomniana komedia „Dziwna para” (1968) oraz jej kontynuacja „Dwaj zgryźliwi tetrycy” (1993). Ich wspólne występy często charakteryzowały się błyskotliwymi dialogami i wzajemnym wyśmiewaniem się, co przynosiło widzom mnóstwo radości.

Działalność produkcyjna i reżyserska

W 1960 roku Jack Lemmon założył własną firmę produkcyjną Jalem Productions. Nazwa firmy powstała z pierwszych liter jego imion i nazwiska (Jack Lemmon). Przedsiębiorstwo to wyprodukowało m.in. znaczący filmowy hit „Nieugięty Luke” (1967). Jedynym filmem, który Jack Lemmon osobiście wyreżyserował w swojej karierze, był komediodramat „Kotch” z 1971 roku. W tym projekcie główną rolę powierzył swojemu przyjacielowi, Walterowi Matthau, co świadczy o sile ich wzajemnych relacji zawodowych i przyjacielskich.

Nagrody i osiągnięcia Jacka Lemmona

Oscary i nominacje

Jack Lemmon jest zdobywcą dwóch prestiżowych Nagród Akademii (Oscarów). Pierwszego Oscara otrzymał w 1955 roku za rolę drugoplanową w filmie „Mister Roberts”. Drugiego Oscara, tym razem za pierwszoplanową rolę, zdobył w 1973 roku za kreację w filmie „Ocalić tygrysa”. Tym samym stał się jednym z pierwszych aktorów w historii kina, który zdobył obie te prestiżowe nagrody. Łącznie Jack Lemmon był nominowany do Nagrody Akademii aż osiem razy, co podkreśla jego stałą obecność i uznanie w amerykańskim przemyśle filmowym. Nominacje obejmowały role w takich filmach jak „Garsoniera” (1960), „Dni wina i róż” (1962), „Chiński syndrom” (1979) czy „Zaginiony” (1982).

Kluczowe nagrody i wyróżnienia

Jack Lemmon zdobył łącznie osiem nominacji do Oscara, a dwukrotnie odebrał statuetkę dla najlepszego aktora. Jego kolekcja nagród obejmuje również pięć Złotych Globów, trzy nagrody BAFTA oraz dwie nagrody Primetime Emmy. Dodatkowo, prestiżowy Puchar Volpi dla najlepszego aktora zdobył na Festiwalu Filmowym w Wenecji, co stanowi dowód międzynarodowego uznania dla jego talentu.

Nagrody za całokształt twórczości

Doceniając jego wybitny wkład w rozwój sztuki filmowej i telewizyjnej, Jack Lemmon został uhonorowany najważniejszymi nagrodami za całokształt twórczości. Wśród nich znalazły się prestiżowe AFI Life Achievement Award w 1988 roku, Cecil B. DeMille Award w 1991 roku oraz Kennedy Center Honors w 1996 roku. Te nagrody są wyrazem głębokiego szacunku dla jego długiej i owocnej kariery oraz niezapomnianych kreacji aktorskich.

Ciekawostki i fakty z życia Jacka Lemmona

Kontrowersje i determinacja

Na początku swojej kariery Jack Lemmon napotkał na próbę zmiany nazwiska. Szef studia Columbia, Harry Cohn, obawiał się, że nazwisko „Lemmon” może być wykorzystywane do wyśmiewania jakości jego filmów. Jednak Jack Lemmon skutecznie sprzeciwił się tej presji, broniąc swojego rodowego nazwiska, co świadczy o jego silnym charakterze i przywiązaniu do tożsamości.

Zaangażowanie i poświęcenie zawodowe

Dowodem niezwykłego zaangażowania i poświęcenia Jacka Lemmona dla sztuki aktorskiej jest jego zgoda na pracę za minimalną stawkę związkową, wynoszącą zaledwie 165 dolarów tygodniowo, aby zagrać w filmie „Ocalić tygrysa” (1973). Film ten był dla niego niezwykle ważny i chciał zrealizować tę rolę mimo swojej ówczesnej pozycji wielkiej gwiazdy. Ta decyzja pokazuje, że dla Lemmona często liczyła się przede wszystkim wartość artystyczna projektu, a nie tylko korzyści finansowe.

Odrzucone propozycje

W swojej karierze Jack Lemmon odrzucił kilka znaczących propozycji filmowych. Jedną z nich była rola Sundance Kida w filmie „Butch Cassidy i Sundance Kid”. Propozycję tę złożył mu Paul Newman w dowód wdzięczności za wyprodukowanie przez Lemmona filmu „Nieugięty Luke”. Decyzja o odrzuceniu tej roli, choć kluczowej dla kariery Roberta Redforda, świadczy o tym, że Lemmon miał swoje własne kryteria wyboru projektów.

Ważne momenty w karierze

Jack Lemmon miał zaszczyt wręczyć honorową statuetkę legendzie kina niemego, Charliemu Chaplinowi, podczas ceremonii wręczenia Oscarów w 1972 roku. Było to symboliczne uhonorowanie jednego mistrza przez drugiego. Jego ekranowy wizerunek był często definiowany jako postać „everymana” – przeciętnego, często lękliwego przedstawiciela klasy średniej, z którym widzowie na całym świecie mogli się łatwo utożsamiać, co stanowiło klucz do jego popularności.

Zdrowie i ostatnie lata

Jako dziecko, Jack Lemmon był bardzo chorowity. Przed ukończeniem 10. roku życia przeszedł trzy poważne operacje uszu, a do czasu ukończenia 12 lat spędził łącznie dwa lata w szpitalach. Te wczesne doświadczenia zmagania się z chorobą z pewnością ukształtowały jego charakter. Przyczyną śmierci aktora w czerwcu 2001 roku były powikłania wynikające z choroby nowotworowej pęcherza moczowego, z którą zmagał się w ostatnim okresie życia.

Talenty muzyczne

Poza aktorstwem, Jack Lemmon posiadał również talent muzyczny. Był utalentowanym pianistą-samoukiem. Zaczął grać ze słuchu w wieku 14 lat i pozostał oddany grze na fortepianie przez całe swoje życie. Muzyka była dla niego ważnym elementem artystycznego wyrazu i sposobem na relaks.

Ważniejsze filmy z udziałem Jacka Lemmona

• Mister Roberts (1955) – Oscar dla najlepszego aktora drugoplanowego
• Pół żartem, pół serio (1959)
• Garsoniera (1960)
• Dni wina i róż (1962)
• Słodka Irma (1964)
• Dziwna para (1968)
• Ocalić tygrysa (1973) – Oscar dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
• Chiński syndrom (1979)
• Zaginiony (1982)
• Dwaj zgryźliwi tetrycy (1993)

Nagrody i wyróżnienia Jacka Lemmona

Jack Lemmon zdobył liczne prestiżowe nagrody za swoje wybitne kreacje aktorskie i wkład w rozwój kina. Do najważniejszych należą:

• Oscary: Dwukrotny zdobywca (1955 – Najlepszy aktor drugoplanowy za „Mister Roberts”, 1973 – Najlepszy aktor pierwszoplanowy za „Ocalić tygrysa”). Łącznie osiem nominacji.
• Złote Globy: Pięć nagród w różnych kategoriach.
• BAFTA: Trzy nagrody.
• Primetime Emmy: Dwie nagrody.
• Puchar Volpi (Festiwal Filmowy w Wenecji): Nagroda dla najlepszego aktora.
• AFI Life Achievement Award: Nagroda za całokształt twórczości (1988).
• Cecil B. DeMille Award: Nagroda za całokształt twórczości (1991).
• Kennedy Center Honors: Nagroda za całokształt twórczości (1996).

Jack Lemmon swoją wszechstronnością, niezapomnianymi kreacjami i niezwykłym talentem na zawsze zapisał się w historii kina, będąc inspiracją dla kolejnych pokoleń aktorów i dowodem na to, że pasja i ciężka praca mogą prowadzić do największych triumfów.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_Lemmon