Marcin Luter: Reformator, 95 tez w Wittenberdze (31 października 1517)

0

Marcin Luter, urodzony 10 listopada 1483 roku, to postać, która na zawsze odmieniła oblicze religijne i kulturowe Europy. Niemiecki teolog, reformator i prezbiter katolicki, stał się kluczową postacią Reformacji, zapoczątkowując ruch luteranizmu. Jego fundamentalne zasady, takie jak *sola scriptura* i *sola fide*, oraz monumentalny przekład Biblii na język niemiecki, zrewolucjonizowały dostęp do Słowa Bożego i wpłynęły na rozwój języka. Marcin Luter, który na 18 lutego 2024 roku ma 538 lat, był postacią o niezwykłej odwadze, która odważyła się zakwestionować autorytet Kościoła katolickiego i zainicjować proces, który doprowadził do powstania protestantyzmu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 538 lat (na 18 lutego 2024 roku)
• Żona/Mąż: Katarzyna von Bora
• Dzieci: sześcioro (Jan, Elżbieta, Magdalena, Marcin Jr., Paweł, Małgorzata)
• Zawód: Teolog, reformator religijny, prezbiter katolicki, profesor
• Główne osiągnięcie: Zapoczątkowanie Reformacji, przekład Biblii na język niemiecki

Podstawowe informacje o Marcinie Lutrze

Martin Luder, szerzej znany jako Marcin Luter, przyszedł na świat 10 listopada 1483 roku w Eisleben. Uznawany jest za wybitnego teologa, doktora teologii i magistra filozofii. Jego działalność jako tłumacza i duchownego wywarła trwały wpływ na religijną mapę Europy. Zmarł w swoim rodzinnym mieście Eisleben 18 lutego 1546 roku, a jego doczesne szczątki spoczywają w Kościele Wszystkich Świętych w Wittenberdze. Jako katolicki prezbiter w zakonie augustianów, zainicjował ruch reformacyjny, a po otrzymaniu ekskomuniki stał się współtwórcą luteranizmu, kluczowej gałęzi protestantyzmu.

Życie prywatne i rodzinne Marcina Lutra

Rodzice Marcina Lutra, Hans i Małgorzata (Margarethe), byli dziedzicznymi czynszownikami. W poszukiwaniu lepszych warunków ekonomicznych przenieśli się do Turyngii, gdzie Hans Luder pracował jako górnik, a później stał się właścicielem pieca hutniczego w Mansfeld. Syn wspominał ojca jako „wesołego kompana”, choć jednocześnie podkreślał jego surowość. Pewne wydarzenie z dzieciństwa, kiedy to Marcin został pobity do krwi za kradzież orzecha, miało według niego wpłynąć na jego lękowe postrzeganie relacji z Bogiem. W wieku 31 lat, 13 czerwca 1525 roku, Marcin Luter poślubił Katarzynę von Bora, byłą zakonnicę, z którą doczekał się sześciorga dzieci: Jana, Elżbiety, Magdaleny, Marcina Jr., Pawła i Małgorzaty.

Edukacja i początki kariery Marcina Lutra

Nauka szkolna Marcina Lutra rozpoczęła się 12 marca 1488 roku, gdy miał zaledwie 4,5 roku. Okres ten wspominał jednak bardzo negatywnie, charakteryzując go jako czas surowości i przemocy. W 1501 roku, w wieku 18 lat, rozpoczął studia na prestiżowym Uniwersytecie w Erfurcie, który wyróżniał się nowoczesnym podejściem i silnymi wpływami humanizmu. Zgodnie z wolą ojca, po uzyskaniu tytułu magistra filozofii w styczniu 1505 roku, 20 maja tego samego roku wstąpił na wydział prawa. Decyzja ta miała zapewnić mu stabilną przyszłość zawodową w systemie prawnym.

Życie klasztorne i inicjacja Reformacji

Nagła decyzja o wstąpieniu do zakonu zapadła 17 lipca 1505 roku, kiedy to Marcin Luter wstąpił do zakonu augustianów w Erfurcie. Było to wynikiem ślubowania złożonego podczas gwałtownej burzy pod Stotternheim, 2 lipca 1505 roku. Przerażony uderzeniem pioruna, obiecał zostać mnichem, co symbolizowało jego poszukiwanie bezpieczeństwa duchowego. Luter przyjął święcenia kapłańskie (prezbiterat) 4 kwietnia 1507 roku, co stanowiło kluczowy etap jego drogi duchowej i zawodowej w strukturach Kościoła katolickiego. Przełomowym momentem w jego działalności było ogłoszenie 95 tez 31 października 1517 roku, w których ostro potępił sprzedaż odpustów, odrzucając możliwość kupowania łaski Bożej za pieniądze. To wydarzenie, znane jako **95 tez Marcina Lutra**, stało się bezpośrednim zapalnikiem reformacji. W 1521 roku Kościół katolicki oficjalnie nałożył na Lutra i jego zwolenników ekskomunikę, co ostatecznie przypieczętowało jego rozstanie z papiestwem.

Kluczowe wydarzenia w życiu Marcina Lutra

• 10 listopada 1483 r. – Narodziny Marcina Ludera w Eisleben.
• 12 marca 1488 r. – Rozpoczęcie nauki szkolnej w Eisleben.
• 1501 r. – Rozpoczęcie studiów na Uniwersytecie w Erfurcie, gdzie uzyskał tytuł magistra filozofii.
• 20 maja 1505 r. – Zapisanie się na wydział prawa, zgodnie z wolą ojca.
• 2 lipca 1505 r. – Złożenie ślubowania zostania mnichem podczas gwałtownej burzy pod Stotternheim.
• 17 lipca 1505 r. – Wstąpienie do zakonu augustianów w Erfurcie, rozpoczynając życie zakonne.
• 4 kwietnia 1507 r. – Przyjęcie święceń kapłańskich, co pozwoliło mu na sprawowanie mszy świętej.
• 31 października 1517 r. – Ogłoszenie 95 tez, co jest uważane za symboliczny początek Reformacji.
• 1521 r. – Nałożenie ekskomuniki na Lutra przez Kościół katolicki, formalnie wykluczając go ze wspólnoty.
• 13 czerwca 1525 r. – Ślub Marcina Lutra z Katarzyną von Bora, kończąc jego życie zakonne.
• 18 lutego 1546 r. – Śmierć w Eisleben, jego rodzinnym mieście.

Twórczość i doktryna Marcina Lutra

Marcin Luter sformułował fundamenty nowej wiary, znane jako pięć zasad protestantyzmu: *sola scriptura* (jedynie Pismo), *sola fide* (jedynie wiara), *sola gratia* (jedynie łaska), *solus Christus* (jedynie Chrystus) oraz *solum Verbum* (jedynie Słowo). Jego monumentalne dzieło, przekład Biblii na język niemiecki (tzw. Biblia Lutra), miało ogromny wpływ na rozwój tego języka i uczyniło Pismo Święte dostępnym dla szerokich mas ludowych.

Kluczowe dzieła i teksty Marcina Lutra

• „Postylla domowa” – zbiór kazań na cały rok liturgiczny.
• „Mały katechizm” – podręcznik nauki religii dla dzieci i prostych ludzi.
• „Duży katechizm” – bardziej rozbudowane wyjaśnienie podstaw wiary dla dorosłych.
• „Artykuły szmalkaldzkie” – dokument teologiczny przygotowany na wypadek soboru powszechnego.
• Hymn ewangelicki „Warownym grodem jest nasz Bóg” (Ein feste Burg ist unser Gott) – jeden z najbardziej znanych hymnów protestanckich.

Warto wiedzieć: Ogłoszenie 95 tez przez Marcina Lutra 31 października 1517 roku w Wittenberdze, przybitych do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze, jest często uważane za symboliczny początek Reformacji, inicjując debatę nad praktykami Kościoła.

Kontrowersyjne poglądy Marcina Lutra

W poglądach Marcina Lutra można odnaleźć pewne kontrowersyjne kwestie, dotyczące między innymi jego stosunku do mniejszości, takich jak Żydzi, Serbołużyczanie, heretycy czy osoby oskarżane o czary. Choć Luter odrzucił wiele katolickich dogmatów, zachował specyficzne podejście do kultu maryjnego, co stanowiło odrębny punkt jego teologii, odróżniający go od niektórych późniejszych nurtów protestanckich. Jego późniejsze pisma, dotyczące na przykład Żydów, są obecnie postrzegane jako wyraz głębokiego antysemityzmu i stanowią trudną kartę w jego dziedzictwie.

Dziedzictwo i upamiętnienie Marcina Lutra

Kościoły anglikańskie uznają Marcina Lutra za świętego i obchodzą jego wspomnienie 18 lutego, w rocznicę jego śmierci. Podczas gdy protestanci postrzegają go jako bohatera wiary, część teologów katolickich widzi w nim postać, która doprowadziła do anarchii kościelnej, choć Sobór Watykański II uznał niektóre z jego postulatów za słuszne. Postać Lutra jest upamiętniona licznymi pomnikami na całym świecie. Bogata dokumentacja jego życia, w tym autografy i portrety autorstwa Lucasa Cranacha starszego z 1528 roku, jest dostępna w serwisach takich jak Wikimedia Commons i Wikiźródła, świadcząc o jego trwałym wpływie na kulturę i historię.

Podsumowując, Marcin Luter był postacią o niezwykłym znaczeniu historycznym, którego teologiczne i reformatorskie działania głęboko przekształciły Europę, kładąc podwaliny pod nowe wyznania chrześcijańskie i wpływając na rozwój kultury oraz języka. Jego życie jest przykładem odwagi cywilnej i intelektualnej w dążeniu do prawdy, choć jego dziedzictwo zawiera również elementy budzące kontrowersje.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Luter