Maria Callas: Primadonna opery, diwa stulecia

0

Maria Callas, nazywana „La Divina”, była jedną z najwybitniejszych śpiewaczek operowych XX wieku, której niezwykły talent i dramatyczna ekspresja zrewolucjonizowały świat sztuki wokalnej. Urodzona 2 grudnia 1923 roku w Nowym Jorku, na dzień 17 maja 2024 roku ma 100 lat. Jej życie naznaczone było zarówno spektakularnymi sukcesami na scenie, jak i burzliwymi wydarzeniami osobistymi, w tym głośnym romansem z greckim potentatem transportowym Arystotelesem Onassisem. Callas, określana przez Leonarda Bernsteina mianem „Biblii opery”, pozostaje ikoną muzyki klasycznej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 100 lat (na 17 maja 2024)
• Żona/Mąż: Giovanni Battista Meneghini (był mężem)
• Dzieci: Brak
• Zawód: Śpiewaczka operowa (sopran dramatyczny)
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie sztuki operowej poprzez połączenie wokalnego mistrzostwa z wybitną grą aktorską.

Podstawowe informacje o Marii Callas

Maria Callas, której pełne imię brzmiało Maria Anna Cecilia Sophia Kalogeropoulou, przyszła na świat 2 grudnia 1923 roku w Flower Fifth Avenue Hospital na Manhattanie w Nowym Jorku. Artystka zmarła 16 września 1977 roku w Paryżu, w wieku 53 lat. Zgodnie z jej ostatnią wolą, prochy Marii Callas zostały rozproszone nad Morzem Egejskim. W 1966 roku zrzekła się obywatelstwa amerykańskiego, co było wynikiem skomplikowanej sytuacji prawnej i osobistej. Jej niezwykły talent muzyczny i dramatyczny przyniósł jej przydomek „La Divina” (Boska). Leonard Bernstein, jeden z najwybitniejszych dyrygentów XX wieku, określił ją mianem „Biblii opery”, podkreślając jej status najwyższego autorytetu w świecie sztuki wokalnej. Nazwisko artystki, pierwotnie Kalogeropoulos, było dwukrotnie skracane przez jej ojca, George’a – najpierw na Kalos, a ostatecznie na Callas, aby ułatwić wymowę Amerykanom.

Rodzina i życie prywatne Marii Callas

Rodzice Marii Callas, George Kalogeropoulos i Elmina Evangelia „Litsa” Demes, tworzyli niedobrane małżeństwo. Ojciec był człowiekiem spokojnym, podczas gdy matka, pełna energii, marzyła o życiu w świecie sztuki. Maria miała dwoje rodzeństwa: siostrę Yakinthi, znaną jako Jackie, oraz brata Vassilisa, który zmarł na zapalenie opon mózgowych latem 1922 roku. Relacja Marii z matką była skrajnie toksyczna. Litsa faworyzowała piękniejszą siostrę Jackie, a Marię nazywała „brzydkim kaczątkiem”. Co więcej, matka zmuszała ją do śpiewania i zarabiania pieniędzy już od 5. roku życia, co Callas po latach opisywała jako odebranie jej dzieciństwa. Jako dziecko Maria czuła się niechciana; jej matka Litsa była rozczarowana, że Maria nie urodziła się chłopcem, a przez pierwsze cztery dni po porodzie odmawiała nawet spojrzenia na noworodka.

W 1949 roku Maria Callas poślubiła Giovanniego Battistę Meneghiniego. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1959 roku. W tym samym roku artystka związała się z greckim potentatem transportowym Arystotelesem Onassisem. Romans z Onassisem stał się skandalem światowego formatu, doprowadzając do rozwodu Onassisa z jego ówczesną żoną, Athiną „Tiną” Niarchos. Związek z Arystotelesem Onassisem był burzliwy i stanowił jedno z najgłośniejszych wydarzeń w życiu prywatnym primadonny stulecia, często opisywany w prasie jako maria callas i arystoteles. Ich relacja, pełna namiętności i dramatów, była tematem wielu publikacji, a sam Arystoteles Onassis był postacią równie kontrowersyjną, co uwielbianą na świecie.

Kariera i edukacja muzyczna Marii Callas

Edukację muzyczną Maria Callas rozpoczęła w Grecji w wieku 13 lat, po tym jak jej matka w 1937 roku wróciła z córkami do Aten. Początkowo uczyła się u Marii Trivelli w Greckim Konserwatorium Narodowym. Trivella, dostrzegając w młodej Marii fenomenalny talent, uczyła ją za darmo. Profesjonalny debiut artystki miał miejsce w lutym 1941 roku, kiedy to wystąpiła w małej roli Beatrice w operetce „Boccaccio” Franza von Suppé. Debiutowała mimo wrogości innych śpiewaczek, które próbowały utrudniać jej występy. Przełomem w jej wczesnej karierze była rola Toski w sierpniu 1942 roku. Za partię Marty w operze „Tiefland” otrzymała entuzjastyczne recenzje, a krytycy zaczęli nazywać ją „gwiazdą na greckim firmamencie”.

Kluczową mentorką Callas była hiszpańska sopranistka Elvira de Hidalgo, u której Maria uczyła się w Konserwatorium Ateńskim. Spędzała w konserwatorium po 10 godzin dziennie, chłonąc wiedzę nawet podczas lekcji najmniej zdolnych uczniów. W 1944 roku odniosła wielki sukces jako Leonora w greckojęzycznej produkcji „Fidelio” Beethovena, wystawianej w starożytnym Odeonie Heroda Attyka. Kiedy opuszczała Grecję we wrześniu 1945 roku, miała już na koncie 56 występów w siedmiu różnych operach, co świadczy o jej wczesnym zaangażowaniu w karierę. Maria Callas miała niezwykłą zdolność do szybkiego opanowywania nowych ról, co budziło podziw w całym środowisku operowym.

Kluczowe etapy kariery i debiuty

• Debiut profesjonalny: Luty 1941 roku, rola Beatrice w operetce „Boccaccio” Franza von Suppé.
• Przełomowa rola: Tosca w sierpniu 1942 roku.
• Sukces w produkcji „Fidelio”: 1944 rok, jako Leonora w greckojęzycznej produkcji Beethovena w Odeonie Heroda Attyka.
• Stan na wrzesień 1945 roku: 56 występów w siedmiu różnych operach.

Muzyka i głos Marii Callas

Maria Callas była ceniona za technikę *bel canto* oraz niezwykle szeroki repertuar, który obejmował zarówno opery Donizettiego, Belliniego i Rossiniego, jak i dramaty Wagnera. Jej głos charakteryzował się ogromną skalą i dramatyczną ekspresją, co pozwalało jej na wykonywania partii koloraturowych, a także tych wymagających wielkiej siły dramatycznej. Początkowo błędnie klasyfikowano ją jako kontralt; dopiero Maria Trivella odkryła, że Maria jest w rzeczywistości sopranem dramatycznym. Artystka słynęła z fanatycznego oddania studiom muzycznym – potrafiła ćwiczyć pięć lub sześć godzin dziennie. W ciągu zaledwie sześciu miesięcy nauki u Trivelli opanowała najtrudniejsze arie światowego repertuaru. Elvira de Hidalgo nauczyła ją „sekretów” prawdziwego *bel canto*, kładąc nacisk na lekkość i elastyczność głosu.

Jej głos, choć nie zawsze idealnie czysty, posiadał niezwykłą barwę, która w połączeniu z wybitnymi zdolnościami aktorskimi tworzyła niepowtarzalne kreacje sceniczne. Callas potrafiła wydobyć z każdej postaci głębię emocjonalną, co sprawiało, że jej występy były niezapomnianym przeżyciem dla publiczności. Jej interpretacje ról takich jak Tosca, Norma czy Violetta do dziś uważane są za wzorcowe. Występy w La Scali w Mediolanie czy Metropolitan Opera w Nowym Jorku ugruntowały jej pozycję jako primadonny assoluta na największych scenach operowych świata.

Cechy głosu i techniki wokalnej

• Technika: *bel canto*.
• Repertuar: Opery Donizettiego, Belliniego, Rossiniego, dramaty Wagnera.
• Charakterystyka głosu: Ogromna skala, dramatyczna ekspresja, zdolność do wykonywania partii koloraturowych.
• Korekta klasyfikacji głosu: Z kontraltu na sopran dramatyczny dokonana przez Marię Trivelli.
• Intensywność ćwiczeń: 5-6 godzin dziennie.
• Opanowanie repertuaru: Najtrudniejsze arie w ciągu 6 miesięcy nauki u Trivelli.
• Nauki od Elviry de Hidalgo: „Sekrety” prawdziwego *bel canto*, nacisk na lekkość i elastyczność głosu.

Nagrody i osiągnięcia Marii Callas

Maria Callas została uhonorowana tytułem Commendatore Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (OMRI), co świadczy o jej wielkim wkładzie w kulturę włoską i światową. Pośmiertnie otrzymała prestiżową nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości, potwierdzając tym samym jej nieśmiertelny wpływ na muzykę. Nawet dekady po śmierci, Maria Callas pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się wokalistek muzyki klasycznej, co świadczy o ponadczasowości jej sztuki. Jej legendarny status primadonny stulecia jest niekwestionowany, a nagrania jej występów wciąż cieszą się ogromną popularnością wśród miłośników opery na całym świecie.

Wybrane nagrody i wyróżnienia

• Commendatore Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (OMRI).
• Pośmiertnie: Grammy Lifetime Achievement Award.
• Status: Jedna z najlepiej sprzedających się wokalistek muzyki klasycznej.

Zdrowie Marii Callas

Maria Callas zmagała się z dużą krótkowzrocznością, która sprawiała, że na scenie była niemal ślepa. Ta wada wzroku dodawała jej występom dodatkowego napięcia i wymagała od niej perfekcyjnej orientacji w przestrzeni, co jeszcze bardziej podkreślało jej determinację i profesjonalizm. W połowie kariery artystka przeszła drastyczną kurację odchudzającą, tracąc znaczną wagę. Według wielu badaczy, nagła utrata wagi mogła przyczynić się do późniejszego spadku formy wokalnej i przedwczesnego zakończenia kariery, co jest jednym z tragicznych aspektów jej biografii. Mimo tych trudności, Callas zawsze dawała z siebie wszystko na scenie, stając się symbolem poświęcenia dla sztuki.

Warto wiedzieć: Wada wzroku Marii Callas wymagała od niej niezwykłej precyzji ruchów na scenie, co w połączeniu z jej wyrazistą grą aktorską wzmacniało dramatyzm jej ról.

Kontrowersje i skandale związane z Marią Callas

Prasa brukowa przez lata żyła rzekomą rywalizacją między Marią Callas a włoską sopranistką Renatą Tebaldi, co dodawało pikanterii jej medialnemu wizerunkowi. Callas była znana z wybuchowego temperamentu, co często stawało się pożywką dla mediów. Media chętnie opisywały jej kłótnie z dyrekcjami teatrów operowych oraz trudne zachowania podczas prób, co budowało obraz artystki trudnej we współpracy, ale jednocześnie niezwykle wymagającej od siebie i innych. W 1955 roku magazyn „Time” opisał sytuację, w której Maria odmówiła matce pomocy finansowej, sugerując jej, by poszła do pracy lub „wyskoczyła z okna”, co tłumaczyła brakiem wdzięczności za zniszczone dzieciństwo. Te kontrowersje, choć często wyolbrzymiane, stanowiły integralną część legendy Marii Callas.

Największym skandalem, który wstrząsnął światem, był romans z Arystotelesem Onassisem. Ich związek, często opisywany jako maria callas i arystoteles, był intensywny i pełen dramatycznych zwrotów akcji. Spotkania na jachcie Onassisa, ich wspólne podróże i publiczne wystąpienia budziły ogromne zainteresowanie mediów. Ten romans doprowadził do rozwodu Onassisa z jego żoną, Tiną Niarchos, i na stałe wpisał się w historię skandali towarzyskich XX wieku. Związek ten miał ogromny wpływ na życie prywatne i karierę artystki, choć wielu uważa, że była to jedna z przyczyn jej późniejszego wycofania się ze sceny operowej.

Rzekoma rywalizacja i temperament

• Prasa brukowa żyła rywalizacją między Callas a Renatą Tebaldi.
• Callas znana z wybuchowego temperamentu, często stanowiła temat dla mediów.
• Opisywano jej kłótnie z dyrekcjami teatrów operowych i trudne zachowania podczas prób.

Ciekawostki z życia Marii Callas

Jej ojciec George dwukrotnie skracał nazwisko rodowe Kalogeropoulos – najpierw na Kalos, a ostatecznie na Callas. Zmiana nazwiska miała ułatwić wymowę Amerykanom, co świadczy o pragmatycznym podejściu rodziny do życia w nowym kraju. Kiedy opuszczała Grecję we wrześniu 1945 roku, miała już na koncie 56 występów w siedmiu różnych operach, co świadczy o jej wczesnym zaangażowaniu w karierę i niezwykłej pracowitości. Jako dziecko czuła się niechciana; jej matka Litsa była rozczarowana, że Maria nie urodziła się chłopcem. Matka przez pierwsze cztery dni po porodzie odmawiała nawet spojrzenia na noworodka, co pokazuje głębokie problemy w relacji matka-córka. Maria potrafiła opanować nową rolę w rekordowo krótkim czasie, co budziło podziw w całym środowisku operowym i potwierdza to jej niezwykłe zdolności. Jej prochy zostały skradzione z cmentarza Père-Lachaise w 1979 roku, a po odnalezieniu rozproszone zgodnie z jej wolą, co stanowi symboliczne i wzruszające zakończenie historii życia wielkiej artystki. Ostatni występ Marii Callas miał miejsce w 1974 roku, co oznaczało koniec jej aktywnej kariery po latach występów na największych scenach operowych świata. Po raz ostatni zaśpiewać udało jej się podczas koncertu w Tokio.

Fakty dotyczące nazwiska i początków

• Zmiana nazwiska: Kalogeropoulos → Kalos → Callas (ułatwienie wymowy).
• Wczesne doświadczenie sceniczne: 56 występów w 7 operach przed wyjazdem z Grecji (wrzesień 1945).
• Dziecięce poczucie odrzucenia: Matka rozczarowana brakiem męskiego potomka, odmawianie spojrzenia na noworodka.
• Nadzwyczajna zdolność uczenia się: Opanowanie nowych ról w rekordowym czasie.

Warto wiedzieć: Kradzież prochów Marii Callas z paryskiego cmentarza Père-Lachaise w 1979 roku była szokującym wydarzeniem, które dodatkowo podkreśliło legendarny status artystki i zainteresowanie jej osobą nawet po śmierci.

Maria Callas, legendarna „La Divina”, na zawsze odcisnęła swoje piętno na świecie opery, łącząc wirtuozerię wokalną z niezrównanym talentem aktorskim. Jej niezwykła kariera, naznaczona zarówno tryumfami, jak i osobistymi dramatami, stanowi inspirację i symbol nieustannego dążenia do artystycznej doskonałości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Callas