Paul Newman (1925-2008): Aktor, reżyser, filantrop.

0

Paul Leonard Newman (ur. 26 stycznia 1925 r.) był jedną z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych postaci w historii amerykańskiego kina. Na początku 2024 roku, gdyby żył, aktor obchodziłby swoje 99. urodziny. Jego niezwykła kariera trwała nieprzerwanie przez blisko sześć dekad, od debiutu w 1949 roku aż do jego śmierci 26 września 2008 roku w wieku 83 lat. W pamięci krytyków i widzów na całym świecie zapisał się jako symbol talentu, charyzmy i niezłomnych zasad, będąc jedną z ostatnich wielkich gwiazd filmowych XX wieku. W swoim życiu Paul Newman był dwukrotnie żonaty, a jego drugą żoną była aktorka Joanne Woodward, z którą doczekał się trzech córek. Jego najważniejszym osiągnięciem, poza światem filmu, jest utworzenie firmy Newman’s Own, która przekazała miliony dolarów na cele charytatywne.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: W styczniu 2024 roku skończyłby 99 lat.
• Żona/Mąż: Joanne Woodward (od 1958 do 2008).
• Dzieci: Sześcioro – Scott, Susan, Stephanie, Nell, Melissa, Claire.
• Zawód: Aktor, reżyser, przedsiębiorca, filantrop.
• Główne osiągnięcie: Utworzenie firmy Newman’s Own i przekazanie ponad 570 milionów dolarów na cele charytatywne, a także zdobycie Oscara za najlepszą rolę pierwszoplanową.

Dane Biograficzne i Pochodzenie

Podstawowe Informacje

Paul Leonard Newman urodził się 26 stycznia 1925 roku w Cleveland Heights w stanie Ohio. Jego życie zakończyło się 26 września 2008 roku w jego domu w Westport w stanie Connecticut, w wieku 83 lat. Pozostawił po sobie dziedzictwo określane przez krytyków jako jedna z ostatnich wielkich gwiazd filmowych XX wieku. Jego kariera zawodowa, rozpoczęta w 1949 roku, trwała nieprzerwanie przez blisko sześć dekad. Ojciec Paula Newmana, Arthur Sigmund Newman Sr., był pochodzenia żydowskiego, a jego rodzice byli imigrantami z Węgier i Polski.

Tożsamość i Wychowanie

Aktor identyfikował się jako Żyd, żartobliwie argumentując, że bycie Żydem jest „bardziej wymagające”. Ta deklaracja podkreślała jego poczucie przynależności i być może pewien dystans do stereotypów, z którymi musiał się mierzyć. Jego dzieciństwo w Shaker Heights było okresem, który ukształtował jego wartości i aspiracje.

Wykształcenie i Początki Kariery

Edukacja Aktorska

Paul Newman posiadał solidne wykształcenie aktorskie. Kontynuował naukę w Yale School of Drama, gdzie zdobywał podstawy rzemiosła, a następnie rozwijał swoje umiejętności w prestiżowym Actors Studio w Nowym Jorku pod kierunkiem legendarnego Lee Strasberga. To właśnie tam kształtował swój unikalny styl gry aktorskiej, który później zdobył uznanie na całym świecie.

Pierwsze Kroki w Branży

Jego droga do sławy nie była pozbawiona wyzwań, a pierwsze kroki w branży wymagające były od niego nie tylko talentu, ale i wytrwałości. Paul Newman zadebiutował na deskach Broadwayu w 1953 roku w sztuce Williama Inge’a pt. „Picnic”. To właśnie na tej scenie poznał swoją przyszłą żonę, Joanne Woodward, co było początkiem ich wspólnej historii zarówno na scenie, jak i w życiu prywatnym. Jego pierwszy film w Hollywood, „Srebrny kielich” z 1954 roku, okazał się klapą finansową. Aktor sam odnosił się do tej produkcji z wielkim dystansem i pogardą, uznając ją za nieudany początek kinowej kariery.

Życie Prywatne i Rodzina

Małżeństwa i Dzieci

Paul Newman był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Jackie Witte, z którą miał syna Scotta oraz córki Susan i Stephanie. Po rozwodzie z Witte, w 1958 roku poślubił aktorkę Joanne Woodward, z którą stworzył jeden z najtrwalszych i najbardziej podziwianych związków w historii Hollywood, doczekując się trzech córek: Nell, Melissy i Claire. Paul Newman miał łącznie sześcioro dzieci.

Relacja z Joanne Woodward

Najważniejszą relacją w życiu Paula Newmana było jego drugie małżeństwo z aktorką Joanne Woodward. Para pobrała się w 1958 roku i pozostała razem aż do śmierci Paula Newmana, tworząc jeden z najsłynniejszych i najbardziej trwałych związków w historii Hollywood. Ich wspólna droga przez życie i karierę była inspiracją dla wielu, dowodząc, że miłość i partnerstwo mogą przetrwać w wymagającym świecie show-biznesu.

Rodzina i Tragedie

Jego życie osobiste, choć naznaczone tragiczną utratą syna Scotta, było głęboko zakorzenione w wartościach rodzinnych i oddaniu bliskim. Rodzina odgrywała kluczową rolę w życiu Newmana, a jej wsparcie było dla niego niezwykle ważne.

Kariera Aktorska i Reżyserska

Przełom w Hollywood

Przełomowym momentem w karierze Paula Newmana okazał się rok 1954, kiedy brał udział w zdjęciach próbnych do filmu „Na wschód od Edenu” razem z Jamesem Deanem. Po tragicznej śmierci Deana, Newman przejął kilka projektów pierwotnie planowanych dla młodego aktora. Te role okazały się trampoliną do jego wielkiej kariery, pozwalając mu zaprezentować swój talent szerszej publiczności i zdobyć uznanie krytyków.

Ikoniczne Role i Współprace

W swojej karierze Paul Newman stworzył niezapomniane kreacje aktorskie, często w duecie z innymi legendami kina. W 1958 roku zagrał u boku Elizabeth Taylor w kultowej adaptacji „Kotce na gorącym blaszanym dachu”. Kolejne dekady przyniosły mu współpracę z Robertem Redfordem, z którym stworzył niezapomniane postacie w takich produkcjach jak western „Butch Cassidy i Sundance Kid” z 1969 roku oraz film „Żądło” z 1973 roku. Te role ugruntowały jego pozycję jako jednego z najpopularniejszych i najbardziej wszechstronnych aktorów swojego pokolenia. Wystąpił również w takich filmach jak „Hud” i „Nieugięty Luke”, które przyniosły mu kolejne uznanie.

Działalność Reżyserska

Paul Newman nie ograniczał się jedynie do aktorstwa. W 1968 roku zadebiutował jako reżyser filmem „Rachelo, Rachelo”, w którym główną rolę powierzył swojej żonie, Joanne Woodward. Był to początek jego drogi jako twórcy filmowego, który pozwolił mu eksplorować inne aspekty sztuki filmowej. Reżyseria pozwoliła mu na realizację własnych wizji artystycznych, często skupiając się na złożonych portretach psychologicznych postaci.

Głos w Animacji

Pod koniec swojej kariery Paul Newman użyczył głosu postaci Doca Hudsona w animowanym hicie studia Pixar „Auta” z 2006 roku. Była to jedna z jego ostatnich ról, która przyniosła mu sympatię młodszego pokolenia widzów i dowiodła jego wszechstronności. Jego udział w tym projekcie podkreślił jego charakterystyczne poczucie humoru i umiejętność odnalezienia się w różnych gatunkach filmowych.

Nagrody i Uznanie

Oscar i Inne Wyróżnienia Aktorskie

Choć jego kariera była bogata w sukcesy, na Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Paul Newman musiał czekać do 1986 roku. Zdobył go za niezapomnianą rolę „Szybkiego Eddiego” Felsona w filmie Martina Scorsese „Kolor pieniędzy”. Było to ukoronowanie jego długoletniej pracy i potwierdzenie jego niezaprzeczalnego talentu aktorskiego. Akademia Filmowa doceniła nie tylko jego wkład w kinematografię aktorską, ale także jego zaangażowanie społeczne. W 1985 roku otrzymał Nagrodę Honorową za całokształt twórczości, a w 1994 roku Nagrodę im. Jeana Hersholta za działalność humanitarną. Te wyróżnienia podkreślają wielowymiarowość jego postaci – nie tylko jako artysty, ale także jako człowieka o wielkim sercu.

Tabela Nagród i Wyróżnień

Działalność Filantropijna i Charytatywna

Newman’s Own – Imperium Dobroczynności

W 1982 roku Paul Newman współzałożył firmę spożywczą „Newman’s Own”, która szybko zyskała popularność dzięki swoim produktom, ale przede wszystkim dzięki unikalnemu modelowi biznesowemu. Firma przyjęła zasadę przekazywania wszystkich zysków po opodatkowaniu na cele charytatywne. Do maja 2021 roku kwota przekazana przez jego firmę na cele charytatywne przekroczyła imponujące 570 milionów dolarów, co czyni Newman’s Own jednym z najbardziej udanych przedsięwzięć filantropijnych w historii. Firma ta stała się symbolem tego, jak biznes może służyć dobru społecznemu.

Warto wiedzieć: Firma Newman’s Own przekazała na cele charytatywne ponad 570 milionów dolarów do maja 2021 roku.

SeriousFun Children’s Network

W 1988 roku Paul Newman założył SeriousFun Children’s Network, globalną sieć letnich obozów dla dzieci cierpiących na poważne choroby. Sieć ta zapewniała im bezpłatną opiekę i możliwość przeżycia niezapomnianych wakacji, dając im nadzieję i radość w trudnych chwilach. Ta inicjatywa była wyrazem jego głębokiego zaangażowania w pomoc potrzebującym i troski o dobro dzieci.

Zaangażowanie Polityczne

Paul Newman był również aktywny politycznie i nie bał się wyrażać swoich poglądów. Znalazł się na słynnej „liście wrogów” prezydenta Richarda Nixona, zajmując na niej 19. miejsce. Sam Newman uważał to za jedno ze swoich największych osiągnięć, podkreślając swój niezależny duch i sprzeciw wobec politycznej opresji.

Sport i Zainteresowania Pozazawodowe

Pasja do Wyścigów Samochodowych

Jedną z największych pasji Paula Newmana, obok aktorstwa, były wyścigi samochodowe. Zainteresował się tym sportem podczas przygotowań do filmu „Zwycięstwo” w 1969 roku, a jego pasja przerodziła się w profesjonalną karierę. Startował w wielu prestiżowych zawodach, udowadniając swój talent i determinację również poza planem filmowym.

Kariera Kierowcy Wyścigowego

Jako profesjonalny kierowca wyścigowy, Paul Newman startował m.in. w legendarnym wyścigu 24h Le Mans w 1979 roku, gdzie zajął imponujące drugie miejsce. Jego kariera sportowa trwała wiele lat, a w wieku 70 lat osiągnął kolejny znaczący sukces, stając się najstarszym kierowcą, który wygrał w swojej klasie w prestiżowym wyścigu 24h Daytona w 1995 roku. Był również współwłaścicielem odnoszącego liczne sukcesy zespołu wyścigowego Newman/Haas Racing w serii IndyCar.

Najważniejsze Osiągnięcia Sportowe

• Drugie miejsce w wyścigu 24h Le Mans (1979).
• Zwycięstwo w swojej klasie w wyścigu 24h Daytona w wieku 70 lat (1995).
• Współwłaściciel utytułowanego zespołu Newman/Haas Racing.

Służba Wojskowa

Podczas II wojny światowej Paul Newman służył w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku. Pełnił funkcję radiotelegrafisty i strzelca ogonowego w bombowcach torpedowych Avenger. Jego służba wojskowa przyniosła mu również niebezpieczne doświadczenia.

Warto wiedzieć: Podczas służby w marynarce uniknął śmierci dzięki zbiegowi okoliczności – pilot jego samolotu miał ból ucha i został uziemiony, podczas gdy reszta ich eskadry zginęła w ataku kamikaze.

Ciekawostki i Mniej Znane Fakty

Wczesne Zainteresowania Aktorskie

Już jako dziecko Paul Newman wykazywał zainteresowanie występami. Jako 7-latek zagrał swoją pierwszą rolę błazna nadwornego w szkolnym przedstawieniu o Robin Hoodzie. To wczesne doświadczenie sceniczne mogło być zalążkiem jego późniejszej, błyskotliwej kariery aktorskiej.

Skromność i Autentyczność

Paul Newman był znany z wielkiej skromności i dystansu do swojej sławy. Wolał skupiać się na swoich pasjach, takich jak wyścigi samochodowe i działalność charytatywna, niż na hollywoodzkim blichtrze. Doceniał życie poza blaskiem fleszy, a jego postawa była przykładem autentyczności i skupienia na tym, co naprawdę ważne. Mimo ogromnego sukcesu, pozostał człowiekiem twardo stąpającym po ziemi, ceniącym proste wartości.

Zdrowie i Śmierć

W ostatnich latach życia Paul Newman zmagał się z chorobą nowotworową. Zmarł na raka płuc w otoczeniu rodziny w swoim domu w Westport, Connecticut. Jego odejście było wielką stratą dla świata filmu i filantropii, ale jego dziedzictwo nadal żyje.

Paul Newman pokazał, jak można połączyć wielki sukces zawodowy z głębokim zaangażowaniem w pomoc innym, udowadniając, że prawdziwe bogactwo tkwi w dawaniu i budowaniu lepszego świata. Jego życie stanowi inspirujący przykład połączenia talentu artystycznego z niezłomnymi zasadami moralnymi i bezinteresowną chęcią niesienia pomocy.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Newman