Renoir: Pierre-Auguste, Jean i ich „Śniadanie wioślarzy”

0

Pierre-Auguste Renoir, urodzony 25 lutego 1841 roku w Limoges, był jednym z czołowych francuskich malarzy okresu impresjonizmu. W wieku 78 lat, na dzień dzisiejszy, jego wiek wynosi 78 lat. Jego żoną była Aline Victorine Charigot, z którą miał dwóch synów: Pierre’a, uznanego aktora, oraz Jeana, światowej sławy reżysera filmowego. Artysta zmarł 3 grudnia 1919 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne obejmujące takie arcydzieła jak „Bal du moulin de la Galette” i „Śniadanie wioślarzy”. Renoir jest znany jako celebrans piękna i kobiecej zmysłowości, a jego twórczość kontynuuje tradycję malarską sięgającą od Rubensa po Watteau.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 78 lat (na dzień śmierci 3 grudnia 1919 r.)
• Żona/Mąż: Aline Victorine Charigot
• Dzieci: Pierre Renoir, Jean Renoir
• Zawód: Malarz
• Główne osiągnięcie: Kluczowa postać impresjonizmu, twórca dzieł takich jak „Bal du moulin de la Galette” i „Śniadanie wioślarzy”.

Podstawowe informacje o Pierre-Auguste’ie Renoirze

Pierre-Auguste Renoir urodził się 25 lutego 1841 roku w Limoges, malowniczej miejscowości w regionie Haute-Vienne we Francji. Jego ojciec, Léonard Renoir, był krawcem, co od najmłodszych lat definiowało warunki, w jakich dorastał młody artysta. Rodzina podjęła decyzję o przeprowadzce z Limoges do Paryża w 1844 roku, gdy Pierre-Auguste miał zaledwie trzy lata. Zamieszkanie przy rue d’Argenteuil w stolicy Francji okazało się strategiczne, zapewniając młodemu artyście bliskość Luwru, który w przyszłości stał się dla niego źródłem inspiracji i wiedzy o sztuce dawnych mistrzów. Renoir zmarł 3 grudnia 1919 roku w wieku 78 lat w Cagnes-sur-Mer, urokliwej miejscowości na Lazurowym Wybrzeżu, gdzie spędził ostatnie lata swojego życia, nadal tworząc sztukę mimo postępującej choroby.

Jako artysta, Pierre-Auguste Renoir odegrał fundamentalną rolę w rozwoju stylu impresjonistycznego. Jego twórczość charakteryzuje się radosnym podejściem do życia, skupieniem na pięknie, a zwłaszcza na kobiecej zmysłowości. Jest uznawany za malarza, który potrafił uchwycić ulotne chwile i przekształcić je w obrazy pełne światła i koloru. Jego styl nawiązuje do wielkich mistrzów przeszłości, takich jak Rubens czy Watteau, łącząc w sobie głębokie zrozumienie tradycji z innowacyjnym podejściem charakterystycznym dla impresjonizmu.

Rodzina i życie prywatne

W 1890 roku Pierre-Auguste Renoir poślubił Aline Victorine Charigot, kobietę młodszą od niego o dwadzieścia lat, która wcześniej była jego modelką i pojawiała się na jego obrazach, w tym na słynnym dziele „Śniadanie wioślarzy” z 1881 roku, gdzie została przedstawiona z psem. Ich związek był ważnym elementem życia artysty, a Aline stała się jego muzą i towarzyszką. Małżeństwo to było ukoronowaniem ich relacji, która rozpoczęła się jeszcze wcześniej.

Zanim Renoir oficjalnie poślubił Aline Charigot, doczekał się z nią najstarszego syna, Pierre’a, urodzonego w 1885 roku. Pierre Renoir podążył inną ścieżką kariery, stając się uznanym aktorem teatralnym i filmowym, który zmarł w 1952 roku. Drugim synem artysty był Jean Renoir, urodzony w 1894 roku. Jean zdobył światową sławę jako wybitny twórca filmowy, reżyserując wiele uznanych dzieł i pozostawiając trwały ślad w historii kina. Jean Renoir żył do 1979 roku. W latach 60. XIX wieku, zanim jeszcze pojawiła się Aline Charigot, ważną rolę w życiu i twórczości Renoira odgrywała Lise Tréhot. Była jego kochanką i ulubioną modelką, inspirując artystę do stworzenia wielu wczesnych dzieł, w tym słynnego obrazu „Lise z parasolką” (Lise with a parasol).

Rodzina Pierre-Auguste’a Renoira

• Aline Victorine Charigot: żona (ślub w 1890 r.), wcześniej modelka artysty.
• Pierre Renoir: syn (ur. 1885 r.), aktor teatralny i filmowy (zm. 1952 r.).
• Jean Renoir: syn (ur. 1894 r.), wybitny twórca filmowy (zm. 1979 r.).
• Lise Tréhot: kochanka i modelka w latach 60. XIX wieku.

Kariera artystyczna

Trudna sytuacja finansowa rodziny zmusiła młodego Pierre-Auguste’a Renoira do przerwania formalnej edukacji w wieku zaledwie 13 lat. Aby zarobić na życie, rozpoczął terminowanie w fabryce porcelany. Tam rozwijał swoje umiejętności manualne, malując dekoracje na naczyniach. Ta praca, choć daleka od artystycznych ambicji, stanowiła cenne doświadczenie, ucząc go precyzji i wprawy w posługiwaniu się pędzlem. Nauczył się przyozdabiać porcelanę, co okazało się fundamentalne dla jego późniejszej kariery malarskiej, kształtując jego wyczucie detalu i koloru.

Zanim Renoir w pełni zaangażował się w studia artystyczne, podejmował różnorodne prace zarobkowe. Malował zasłony dla misjonarzy zagranicznych oraz ozdabiał wachlarze. Te zadania świadczą o jego wszechstronności rzemieślniczej i determinacji w dążeniu do celu. Dopiero w 1862 roku, mając 21 lat, rozpoczął formalne studia artystyczne w Paryżu. Jego edukacja odbywała się pod okiem Charlesa Gleyre’a, gdzie poznał przyszłe legendy malarstwa impresjonistycznego: Alfreda Sisleya, Frédérica Bazille’a oraz Claude’a Moneta. Wspólne studia i rodzące się przyjaźnie miały ogromny wpływ na rozwój stylu impresjonistycznego.

Choć Renoir wystawiał swoje prace już od 1864 roku, jego pierwszy znaczący sukces artystyczny przyszedł w 1868 roku, dzięki obrazowi „Lise z parasolką”. Mimo tego przełomu, uznanie szerokiej publiczności przychodziło powoli. Na rozwój jego kariery wpływ miały również wydarzenia historyczne, takie jak chaos wywołany wojną francusko-pruską, która znacząco wpłynęła na życie artystyczne i społeczne we Francji. W kwietniu 1874 roku Renoir był jednym ze współorganizatorów Pierwszej Wystawy Impresjonistów. Na tym przełomowym wydarzeniu zaprezentował sześć swoich prac. Pomimo ogólnej krytyki, z jaką spotkał się nowy nurt, dzieła Renoira zostały przyjęte stosunkowo dobrze, co stanowiło kolejny krok w budowaniu jego pozycji na rynku sztuki.

Przełomowym momentem w karierze artystycznej Renoira była jego podróż do Włoch w 1881 roku. Bezpośredni kontakt z dziełami wielkich mistrzów renesansu, takich jak Rafael i Tycjan, skłonił go do głębokiej refleksji nad własnym stylem. Po powrocie z Włoch Renoir uznał, że „doszedł do ściany” z impresjonizmem i zaczął eksplorować nową drogę twórczą. W okresie tzw. okresu Ingresa zaczął malować w sposób bardziej surowy i klasyczny, kładąc większy nacisk na kontury i formę. Ta zmiana stylistyczna była dowodem jego ciągłego poszukiwania i rozwoju artystycznego. W ostatnich latach życia, mimo zmagań z paraliżem wywołanym chorobą, Renoir nie zaprzestał twórczości. Angażował się w tworzenie rzeźb w glinie, współpracując z młodym artystą Richardem Guino. Guino wykonywał fizyczną pracę pod dyktando mistrza, co pozwoliło Renoirowi nadal realizować swoje artystyczne wizje, nawet w obliczu poważnych ograniczeń fizycznych.

Kluczowe etapy kariery artystycznej

• Terminowanie w fabryce porcelany: Wiek 13 lat, rozwój biegłości manualnej.
• Prace zarobkowe przed studiami: Malowanie zasłon, dekorowanie wachlarzy.
• Edukacja u Charlesa Gleyre’a: Od 1862 r., poznanie Sisleya, Bazille’a i Moneta.
• Pierwszy sukces na Salonie: 1868 r., obraz „Lise z parasolką”.
• Udział w Pierwszej Wystawie Impresjonistów: 1874 r.
• Zmiana stylu po podróży do Włoch: 1881 r., okres klasycystyczny.
• Późna twórczość i rzeźba: Współpraca z Richardem Guino.

Najważniejsze dzieła

„Bal du moulin de la Galette” z 1876 roku jest jednym z najsłynniejszych obrazów impresjonistycznych w dorobku Pierre-Auguste’a Renoira. Dzieło to przedstawia barwny tłum ludzi bawiących się w ogrodzie tanecznym na paryskim Montmartre. Obraz charakteryzuje się migotliwym światłem i dynamicznym użyciem koloru, doskonale oddając atmosferę paryskiego życia towarzyskiego końca XIX wieku. Jest to ikoniczny przykład impresjonistycznego uchwycenia chwilowego nastroju i ruchu.

„Śniadanie wioślarzy” (Le Déjeuner des canotiers) z lat 1880–1881 to kolejne monumentalne dzieło Renoira. Obraz przedstawia grupę przyjaciół artysty odpoczywających na tarasie nad Sekwaną, w popularnej restauracji La Fournaise w Bougival. Dzieło to łączy w sobie elementy portretowania, martwej natury i pejzażu, tworząc złożoną i bogatą kompozycję. Na obrazie można dostrzec m.in. Aline Charigot, przyszłą żonę artysty. Obraz ten jest uznawany za jedno z jego największych osiągnięć, doskonale oddające jego zamiłowanie do scen rodzajowych i portretowania bliskich mu osób.

„Dziewczęta przy pianinie” (Jeunes filles au piano) namalowane w 1892 roku, stanowi przykład późniejszego, bardziej miękkiego stylu Renoira. Obraz ten, zakupiony przez państwo francuskie, skupia się na domowej, intymnej atmosferze, przedstawiając dwie młode dziewczęta pochłonięte grą na pianinie. Renoir często koncentrował się na portretach dzieci i kobiet, a to dzieło doskonale ilustruje jego zdolność do oddania delikatności i niewinności swoich modelek. Jego późniejsze obrazy często cechują się cieplejszą paletą barw i bardziej wygładzoną fakturą.

„Wielkie kąpiące się” (Les Grandes Baigneuses) z lat 1884–1887, jest efektem poszukiwań klasycznej formy i dyscypliny artystycznej, które Renoir podjął po podróży do Włoch. W tym dziele artysta skupił się na rzeźbiarskim ujęciu kobiecego aktu, podkreślając wyraźne kontury i monumentalność postaci. Obraz ten stanowi przykład jego okresu tzw. „suchego” lub „po podróży do Włoch”, gdzie odchodził od luźnej techniki impresjonistycznej na rzecz bardziej klasycznej estetyki, inspirowanej dziełami Rafaela.

Najważniejsze dzieła Pierre-Auguste’a Renoira

Zdrowie

Około 1892 roku życie Pierre-Auguste’a Renoira zostało naznaczone postępującym reumatoidalnym zapaleniem stawów. Choroba ta doprowadziła do deformacji jego dłoni i usztywnienia prawego ramienia (ankuloza), co drastycznie ograniczyło jego mobilność. Mimo tych poważnych dolegliwości, Renoir nie zaprzestał malowania. Wciąż potrafił chwycić pędzel, choć asystent musiał wkładać go w dłoń, a także stosował bandaże, by chronić podrażnioną skórę rąk przed kontaktem z płótnem i farbami.

Aby móc tworzyć swoje wielkoformatowe dzieła pomimo ograniczeń fizycznych, w późnym wieku Renoir korzystał z innowacyjnego rozwiązania. Zastosował mechanizm ruchomych rolek, które pozwalały na przesuwanie płótna przed jego oczami. Dzięki temu mógł malować duże obrazy bez konieczności przemieszczania się i nadwyrężania nadwyrężonego ciała. Ta adaptacja świadczy o jego niezwykłej determinacji i sile woli, która pozwalała mu kontynuować pasję do malarstwa pomimo cierpienia.

Warto wiedzieć: Pomimo postępującego artretyzmu, który znacząco ograniczał jego ruchomość, Renoir do końca życia zachował pasję do tworzenia sztuki, co podkreśla jego słynne powiedzenie: „Ból mija, ale piękno pozostaje”.

Kontrowersje i incydenty

Podczas burzliwego okresu Komuny Paryskiej w 1871 roku, Pierre-Auguste Renoir otarł się o śmierć. Malując nad Sekwaną, został przez komunardów wzięty za szpiega i o mało nie został wrzucony do rzeki. Jego życie uratował Raoul Rigault, lider Komuny, który rozpoznał w malarzu człowieka, który niegdyś mu pomógł. Ten incydent pokazuje, jak niebezpieczne czasy przeżywała Francja i jak łatwo można było stać się ofiarą politycznych represji, nawet będąc artystą.

W 1876 roku, twórczość Renoira spotkała się z ostrą krytyką ze strony prasy. Recenzent dziennika „Le Figaro” brutalnie skrytykował jego akty, porównując sposób malowania kobiecego ciała do „rozkładającego się mięsa z fioletowo-zielonymi plamami gnilnymi”. Tak negatywna opinia była wyrazem niezrozumienia i oporu wobec nowatorskiego podejścia Renoira do przedstawiania ludzkiego ciała, które odbiegało od akademickich kanonów piękna. Mimo takich ataków, Renoir kontynuował swoją artystyczną drogę, wierząc w siłę swojego stylu.

Ciekawostki

Jako dziecko, Pierre-Auguste Renoir wykazywał niezwykły talent muzyczny, szczególnie wokalny. Jego nauczycielem był sam Charles Gounod, słynny kompozytor i chórmistrz. Niestety, trudna sytuacja finansowa rodziny zmusiła młodego Renoira do porzucenia muzyki na rzecz rzemiosła, które mogło zapewnić stabilniejsze dochody. Ten ukryty talent muzyczny mógł mieć wpływ na jego wyczucie rytmu i harmonii w kompozycjach malarskich.

15 stycznia 1882 roku, podczas pobytu w Palermo na Sycylii, Pierre-Auguste Renoir miał okazję spotkać się z Richardem Wagnerem, jednym z najwybitniejszych kompozytorów epoki. W ciągu zaledwie trzydziestu pięciu minut artysta zdołał namalować portret kompozytora. Ten ekspresowy portret świadczy o jego niezwykłej szybkości i umiejętności uchwycenia istoty portretowanej postaci. Spotkanie to było z pewnością inspirującym doświadczeniem dla obu artystów.

Zapytany pod koniec życia, dlaczego nadal maluje pomimo ogromnego bólu wywołanego artretyzmem, Renoir wypowiedział słynne słowa: „Ból mija, ale piękno pozostaje”. Ta sentencja doskonale oddaje jego filozofię życiową i niezachwianą wiarę w siłę sztuki. Mimo cierpienia, artysta potrafił odnaleźć sens i radość w tworzeniu piękna, które miało przetrwać próbę czasu.

W 1919 roku, na krótko przed śmiercią, Pierre-Auguste Renoir miał niezwykłą okazję odwiedzić Luwr. Celem wizyty było zobaczenie swoich własnych obrazów wiszących obok dzieł dawnych mistrzów, których podziwiał przez całe życie. Było to symboliczne uhonorowanie jego dorobku i potwierdzenie jego miejsca w historii sztuki, obok największych twórców, którzy inspirowali go przez lata. Ten moment był zwieńczeniem jego długiej i owocnej kariery artystycznej.

Pierre-Auguste Renoir, mimo trudnych początków i późniejszych zmagań z chorobą, stał się jednym z najważniejszych malarzy impresjonizmu, którego prace do dziś zachwycają pięknem i optymizmem. Jego determinacja w tworzeniu, nawet w obliczu fizycznych ograniczeń, jest inspiracją i dowodem niezłomnej siły ducha artysty.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pierre-Auguste_Renoir